خانه/مصوبات شورا/قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و دهیاران (متن کامل با آخرین اصلاحات)
مصوبات شورا
مصوبات، آییننامهها و بخشنامههای شورای شهر
قانون
شوراها
قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و دهیاران (متن کامل با آخرین اصلاحات)
-
منبع: https://www.imo.org.ir/_shafaf/documents/اسناد بالادستی/7قانون تشكيلات، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور ـ انتخاب شهرداران و دهياران.pdf
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران
و دهیاران
.با
مصوب 1375,03,01
با اصلاحات و الحاقات بعدی
(اصلاحی )1403ˏ12ˏ19
فصل اول – تشکیلات
ماده ( 1اصالحی -)1386ˏ08ˏ27برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی ،اقتصادی ،عمرانی ،بهداشتی ،فرهنگی ،آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با
توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا ،بخش ،شهر ،شهرستان یا استان با نظارت شورائی به نام شورای (روستا) ،بخش ،شهر ،شهرستان یا استان صورت می
گیرد و به منظور جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آن ،شورای عالی استانها مرکب از
نمایندگان شوراهای استان تشکیل می شود.
ماده 1مکرر (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06در کلیه مواد و تبصره ها و بندهای قانون تشکیلات ،وظایف وانتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 5/ 1
،1375/کلمه «شهرک» و موضوعات مربوط به آن حذف می گردد.
ماده ( 2اصالحی -)1382ˏ05ˏ05مقصود از شورا در این قانون و سایر قوانین معتبر در خصوص شوراهای اسلامی کشوری شوراهای روستا ،بخش ،شهر ،شهرستان،
ی باشد.
استان و عالی استانها م
ماده ( 3اصالحی -)1396ˏ04ˏ20دوره فعالیت شوراهای اسلامی شهر و روستا چهار سال می باشد که از 14مردادماه شروع می شود و در 13مردادماه چهار سال بعد
ی یابد.
خاتمه م
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19دوره ششم شوراهای اسلامی شهر و روستا و شهرداران و دهیاران منتخب آنها در 27خردادماه 1405خاتمه یافته و دوره هفتم این
شورا و منتخبین آنها از 28خردادماه 1405آغاز می گردد.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19ماده ( )22قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران مصوب 1364/4/5با اصلاحات و الحاقات بعدی نسخ می گردد.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در تبصره ( )1ماده ( )4قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی واژه «ماده» جایگزین واژه «تبصره» می گردد.
ماده (4اصالحی -)1403ˏ12ˏ19تعداد اعضای اصلی و علی البدل شورای اسلامی روستا و بخش به شرح زیر است:
الف -روستاهای تا 1500نفر جمعیت ،سه نفر اصلی و دو نفر علی البدل
ب -روستاهای بیش از 1500نفر جمعیت و بخش ،پنج نفر اصلی و سه نفر علی البدل
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مالک جمعیت هر روستا برای تعیین نصاب جمعیتی این ماده ،آمار مراکز بهداشت روستایی با تأیید وزارت کشور هنگام ثبت نام داوطلبان
شوراها است.
ماده ( 5اصالحی -)1386ˏ08ˏ27در هر بخش شورای بخش که اعضاء آن پنج نفر می باشد با اکثریت نسبی از بین نمایندگان منتخب شوراهای روستاهای واقع در
محدوده بخش تشکیل می شود و در صورتی که عضو معرفی شده از شورای روستا به عضویت اصلی و علی البدل شورای بخش انتخاب شود از عضویت شورای روستا
خارج نخواهد شد.
تبصره (الحاقی –)1386ˏ08ˏ27از یک روستا بیش از یک نفر نباید در شورای بخش حضور داشته باشد و در صورتی که تعداد روستاهای بخش کمتر از پنج روستا باشد
اعضاء شورای بخش از میان مجموع اعضاء شوراهای روستاها انتخاب خواهند شد و در نهایت حداقل باید از هر روستا یک نفر انتخاب گردد.
ماده ( 6منسوخه -)1386ˏ08ˏ27شورای بخش پس از تشکیل حداقل سه چهارم شوراهای روستاهای تابع بخش تشکیل می گردد.
تبصره -از یک روستا بیش از یک نفر نباید در شورای بخش حضور داشته باشد و در صورتی که تعداد روستاهای بخشی کمتر از پنج روستا باشد اعضای شورای بخش
از میان مجموع اعضای شوراهای روستاها انتخاب خواهند شد و نهایت حداقل باید از هر روستا یک نفر انتخاب گردد.
ماده (7جایگزین -)1395/02/20تعداد اعضای اصلی و علی البدل شورای شهر به شرح زیر است:
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ج نفر عضو اصلی و سه نفر عضو علی البدل
الف (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهرهای تا 50.000نفر ،پن
ب (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهرهای با جمعیت بیش از 50.000نفر تا 200.000نفر ،هفت نفر عضو اصلی و پنج نفر عضو علی البدل
ج (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهرهای با جمعیت بیش از 200.000نفر تا 500.000نفر ،نه نفر عضو اصلی و شش نفر عضو علی البدل
د (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهرهای با جمعیت بیش از 500.000نفر تا 1.000.000نفر ،یازده نفر عضو اصلی و هفت نفر عضو علی البدل
ه (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهرهای با جمعیت بیش از 1.000.000نفر تا 2.000.000نفر ،سیزده نفر عضو اصلی و هشت نفر عضو علی البدل
و (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهرهای با جمعیت بیش از 2.000.000نفر ،پانزده نفر عضو اصلی و ده نفر عضو علی البدل
ز (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20شهر تهران ،بیست و یک نفر عضو اصلی و یازده نفر عضو علی البدل
تبصره (الحاقی -)1395ˏ02ˏ20مالک تشخیص جمعیت هر شهر ،آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن با اعلام رسمی مرکز آمار ایران است.
ی البدل به ترتیب آراء جایگزین می شود.
ی روستا ،شهر ،عضو عل
ماده ( 8اصالحی -)1386ˏ08ˏ27در صورت استعفا ،فوت یا سلب عضویت هر یک از اعضاء شورا
تبصره (1اصالحی –)1403ˏ12ˏ19هرگاه عضوی به هر دلیلی تا دو ماه در جلسه شورا شرکت ننماید ،تا تعیین تکلیف نهایی که نباید بیش از شش ماه به طول بیانجامد از
عضو علی البدل به عنوان جانشین در جلسات دعوت به عمل می آید.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19دعوت از عضو علی البدل برای جانشینی و جایگزینی او در مورد اعضای شورای روستا توسط بخشدار و در مورد اعضای شورای شهر
توسط فرماندار صورت می گیرد.
ماده ( 9اصالحی –)1386ˏ08ˏ27در صورت تبدیل روستا به شهر ،شورای شهر همان شورای روستا خواهد بود .چنانچه دو یا چند روستا به شهر تبدیل شود ،شورای
شهر از میان اعضاء شوراهای آن روستاها به ترتیب آراء در انتخابات و به نسبت جمعیت روستاها تشکیل می شود.
تبصره (اصلاحی –)1386ˏ08ˏ27چنانچه دو یا چند روستا ادغام و به یک روستا تبدیل شوند ،شورای روستای جدید از میان اعضاء شوراهای روستاها به ترتیب آراء در
انتخابات و به نسبت جمعیت روستاها تشکیل می شود.
ماده ( 10اصالحی -)1386ˏ08ˏ27نمایندگان مجلس شورای اسلامی ،استانداران ،فرمانداران ،شهرداران ،بخشداران ،دهیاران و مدیران کل و رؤسای ادارات می توانند
در جلساتشورای اسلامی حوزه مسئولیت خود بدون حق رأی شرکت کنند.
تبصره (اصلاحی -)1386ˏ08ˏ27شوراها در صورت ضرورت و بنا به دعوت بخشدار و فرماندار ذیربط موظف به تشکیل جلسه فوق العاده می باشند .این دعوت باید
کتبی و با تعیین وقت قبلی و ذکر دستور جلسه باشد.
ماده 10مکرر (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06شورای شهرستان از نمایندگان شوراهای شهرها و بخشهای واقع در محدوده آن شهرستان که در مرحله اول با رأی اکثریت مطلق و
در صورت عدم احراز د ر مرحله دوم با رأی اکثریت نسبی هر یک از شوراهای مزبور انتخاب و معرفی شد ه اند ،تشکیل می گردد.
تبصره ( 1اصالحی -)1396ˏ04ˏ20در شورای شهرستان از شورای هر بخش یک نفر و از شوراهای هر یک از شهرها تا یکصد هزار نفر جمعیت یک نفر و بیش از یکصد
هزار نفر جمعیت دو نفر و شهر تهران سه نفر عضویت خواهند داشت.
تبصره ( 2اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تعداد اعضای شورای شهرستان حداقل پنج نفر می باشد .چنانچه تعداد شهرها و بخشهای یک شهرستان کمتر از پنج باشد ،کسری
تعداد اعضای شورای شهرستان تا پنج نفر به نسبت جمعیت هر بخش یا شهر ،از شورای بخش یا شهر مربوط تأمین می شود .در هر صورت هر بخش یا شهر نباید بیش
از دو نفر نماینده در شورای شهرستان داشته باشد .شهرستانهایی که فقط یک بخش و یک شهر داشته باشند از محدودیت داشتن دو نفر نماینده در شورا ،مستثنی
می باشند.
تبصره ( 3منسوخه -)1386ˏ08ˏ27شورای شهرستان حداکثر ظرف یک ماه پس از تشکیل دو سوم شوراهای شهرها و بخشهای واقع در محدوده آن شهرستان به
دعوت فرماندار تشکیل می شود.
ماده ( 11اصالحی -)1403ˏ12ˏ19شورای استان از نمایندگان منتخب شوراهای شهرستانهای تابعه و شهرهای باالی 200هزار نفر جمعیت و شهر مرکز استان که در مرحله
اول با رأی اکثریت مطلق و در صورت عدم احراز ،در مرحله دوم با اکثریت نسبی از بین اعضای شورای اسلامی مربوط انتخاب و معرفی شده اند تشکیل می شود.چنانچه
ًا
شهر مرکز استان ،شهر باالی 200هزار نفر جمعیت باشد ،صرف یک نماینده در شورای استان دارد.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره ( 1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19تعداد اعضای شورای استان حداقل پنج نفر است .چنانچه اعضا کمتر از پنج نفر باشند کسری تعداد اعضای شورای استان تا پنج نفر به
ن نباید بیش از دو نماینده در شورای استان داشته باشد.
ی ربط تأمین می شود .در هر صورت شورای هر شهرستا
ت جمعیت از شوراهای شهرستانهای ذ
نسب
تبصره ( 2منسوخه -)1386ˏ08ˏ27شورای استان حداکثر یک ماه پس از تشکیل دو سوم شوراهای شهرستانهای واقع در محدوده آن استان به دعوت استاندار
تشکیل می شود.
ماده ( 12اصالحی -)1382ˏ07ˏ06شورای روستا ،بخش ،شهـر ،شهرستـان و استـان در واحـدهـائـی از تقسیمات کشوری تشکیل می شود که طبق قوانین و مقررات
مربوط ،به نام ده (روستا)،بخش ،شهر ،شهرستان و استان شناخته شده باشد.
تبصره (الحاقی )1392ˏ01ˏ27ـ در محدوده شهری تهران ،ری و تجریش فقط یک شورای اسلامی شهر تشکیل می شود.
ماده ( 13اصالحی -)1403ˏ12ˏ19در صورت دعوت شورای بخش و شهر از بخشدار ،شورای شهر مرکز شهرستان یا شورای شهرستان از بخشدار یا فرماندار ،شورای
استان از استاندار ،یا سایر مسؤولین اجرایی سطوح فوق الذکر ،مقامات مذکور موظفند در جلسات شورا شرکت کنند .این دعوت باید کتبی و با تعیین وقت و ذکر
دستور جلسه باشد.
ماده ( 14اصالحی -)1382ˏ07ˏ06شورای عالی استانها ،از نمایندگان منتخب شوراهای استانها که در مرحله اول با رأی اکثریت مطلق و در صورت عدم احراز ،در مرحله
ی انتخاب و معرفی می شوند ،تشکیل می گردد.
دوم با اکثریت نسب
تبصره ( 1اصالحی -)1382ˏ07ˏ06از استانهای تا دو میلیون نفر جمعیت ،دو نماینده و از استانهای دارای بیش از دو میلیون نفر جمعیت ،سه نماینده و از استان تهران
ی استانها عضویت دارند.
چهار نماینده در شورای عال
تبصره ( 2منسوخه -)1386ˏ08ˏ27حداکثر یک ماه پس از تشکیل دو سوم شوراهای استانها ،شورای عالی استانها به دعوت وزیر کشور تشکیل می شود.
ی باشد.
ق العاده م
تبصره ( 2اصالحی -)1386ˏ08ˏ27شورای عالی استانها با درخواست وزیر کشور موظف به تشکیل جلسه فو
تبصره ( 3اصالحی -)1386ˏ08ˏ27وزیران ،رؤسای مؤسسات و سازمانهای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی با درخواست شورای عالی استانها که باید به صورت کتبی
ی و ذکر دستور جلسه باشد ،در جلسات آن شرکت می نمایند.
و با تعیین وقت قبل
ماده 14مکرر (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06عضویت در کلیه شوراهای موضوع این قانون افتخاری است و شغل محسوب نمی شود.
تبصره ( 1اصالحی –)1386ˏ08ˏ27هر فرد می تواند فقط عضو شورای یک روستا یا یک شهر باشد.
تبصره ( 2الحاقی -)1382ˏ07ˏ06پذیرش استعفای هر یک از اعضای شورا منوط به تصویب شورا است.
تبصره ( 3اصالحی -)1403ˏ12ˏ19نامزد شدن اعضای اصلی شوراهای اسلامی روستا و شهر در انتخابات مجلس شورای اسلامی منوط به پذیرش استعفاء آنها از سوی
شورا ،قبل از پایان مهلت قانونی می باشد.
ماده ( 15اصالحی -)1382ˏ07ˏ06جلسات شوراها علنی و با حضور دو سوم اعضای اصلی رسمیت می یابد و تصمیمات با اکثریت مطلق آرای حاضرین معتبر است و
ی باشد.
تشکیل جلسات غیرعلنی منوط به تصویب دو سوم اعضای حاضر در جلسه م
ماده 15مکرر (الحاقی –)1386ˏ08ˏ27اولین جلسه شوراهای روستا به دعوت بخشدار و شورای شهر به دعوت فرماندار در تاریخ مقرر در ماده ( )3قانون تشکیل می
شود .همچنین شوراهای فرا دست به ترتیب ،شورای بخش به فاصله یک ماه پس از تشکیل سه چهارم شوراهای روستاهای تابع بخش به دعوت بخشدار ،شورای
شهرستان به فاصله یک ماه پس از تشکیل دو سوم شوراهای شهر و بخش در محدوده آن شهرستان به دعوت فرماندار ،شورای استان به فاصله یک ماه پس از
تشکیل دو سوم شوراهای شهرستانهای واقع در محدوده آن استان به دعوت استاندار و شورای عالی استانها به فاصله یک ماه پس از تشکیل دو سوم شوراهای
استانها به دعوت وزیر کشور تشکیل می شود.
ماده ( 16اصالحی -)1386ˏ08ˏ27اولین جلسه شوراهای موضوع این قانون وفق ماده(15مکرر) به دعوت مسؤولین واحدهایتقسیمات کشوری مربوط و با هیأت رئیسه
ی شود تا هیأت رئیسه شوراشامل یک رئیس و یک نایب رئیس و حداقل یک منشی برای مدت یکسال انتخاب شوند.
سنی تشکیل م
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19انتخابات هیأت رئیسه شورای عالی استان ها و سایر شوراهای اسلامی فرادست در سطوح استان ،شهرستان و بخش هر دو سال یک بار
برگزار می شود.
ماده 16مکرر (اصلاحی -)1386ˏ08ˏ27در صورت استعفا ،فوت یا سلب عضویت هر یک از اعضاء شوراهای بخش ،شهرستان ،استان و عالی استانها ،عضو جدید حداکثر
د جایگزین شود.
ظرف مدت یک ماه بای
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
فصل دوم – انتخابات
الف -کیفیت انتخابات
ماده ( 17اصالحی -)1382ˏ07ˏ06انتخاب اعضای شورای روستا و شهر به صورت مستقیم ،عمومی ،با رای مخفی و اکثریت نسبی آرا خواهد بود.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که آرای دو یا چند نفر از داوطلبان مساوی باشد اولویت یا ایثارگران میباشد و در صورت نبودن افراد مذکور اولویت با فرد یا
افرادی است که دارای مدرک تحصیلی باالتر هستند و در صورت یکسان بودن مدرک تحصیلی ملاک انتخاب قرعه است انتخابات هیأت رئیسه شوراهای موضوع این
قانون نیز مشمول مفاد این تبصره میباشد.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19اخذ رأی در کلیه حوزه های انتخابیه کشور در یک روز انجام می شود و مدت زمان اخذ رأی حداقل ده ساعت است و در صورت ضرورت با
موافقت مشترک هیأت های اجرائی و نظارت شهرستان قابل تمدید می باشد .در صورتی که همزمان با برگزاری انتخابات شوراها ،انتخابات دیگری نیز برگزار گردد،
تشخیص ضرورت و مدت تمدید اخذ رأی در یک یا چند حوزه یا سراسر کشور با رعایت قانون مربوط انجام می شود.
ماده 17مکرر (اصلاحی -)1396ˏ04ˏ20وزارت کشور میتواند با تأیید هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی کشور تمام یا برخی از مراحل مربوط به برگزاری
ه صورت رایانهای برگزار نماید.
انتخابات را در تمام یا تعدادی از حوزههای انتخابیه ب
ماده 17مکرر (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شرایط فهرست ها و عضویت نامزدهای انتخابات شورای اسلامی شهرهای با جمعیت بیشتر از 500هزار نفر براساس ترتیبات زیر
می باشد:
(1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هر نامزد عضویت در شورای اسلامی شهر ،پس از تأیید صالحیت ،می تواند به صورت نامزد منفرد یا عضوی از یک فهرست ،در انتخابات با دیگر
نامزدها رقابت کند.
-2فهرست های انتخاباتی با اعلام کتبی یا ثبت در سامانه انتخابات توسط دبیرکل یا باالترین مقام مسؤول احزاب و جبهه های سیاسی موضوع ماده ( )1قانون نحوه
فعالیت احزاب و گروههای سیاسی مصوب 4/11/1394به هیأت اجرائی شهرستان و اعلام پذیرش توسط همه اعضای فهرست در سامانه و یا در صورت ضرورت با
مراجعه حضوری به هیأت اجرائی شهرستان تا هشت روز قبل از زمان شروع تبلیغات انتخابات شکل می گیرد .تأیید فهرست توسط هر عضو به منزله تأیید حضور خود
و سایر اعضای فهرست است .خروج نامزد از یک فهرست با درخواست کتبی یا ثبت در سامانه انتخابات توسط آن نامزد و بدون نیاز به موافقت ارائه دهندگان فهرست
و سایر اعضای فهرست در هیأت اجرائی شهرستان حداکثر تا پنج روز قبل از زمان شروع تبلیغات انجام می شود و هیأت اجرائی مذکور موظف است بالفاصله مراتب را
به صورت کتبی به اطلاع دبیرکل یا باالترین مقام مسؤول حزب یا جبهه برساند .دبیرکل یا باالترین مقام مسؤول مذکور فرصت دارد حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت
از زمان انصراف عضو یا اعضای فهرست نسبت به معرفی جایگزین با تأیید سایر اعضا اقدام نماید .عضویت هر نامزد انتخاباتی در بیش از یک فهرست ممنوع است و
هیأت های اجرائی و نظارت شهرستان بر رعایت این حکم نظارت می کنند.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19یک حزب یا جبهه دارای مجوز قانونی با رعایت ماده ( )1قانون نحوه فعالیت احزاب و گروههای سیاسی ،می تواند یک فهرست تشکیل دهد
و در صورت تشکیل فهرست ائتالفی نمی توانند فهرست جداگانه معرفی کنند.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در مواردی که به دلایلی خارج از اراده مانند فوت و نظایر آن یا خروج ارادی افراد و ناتوانی حزب یا جبهه سیاسی در جایگزینی اعضای
جدید در موعد مقرر ،تعداد اعضای فهرست به کمتر از دوسوم کرسی های آن حوزه کاهش یابد ،آن فهرست کأن لم یکن تلقی می شود.
(3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19دبیرکل حزب یا باالترین مقام مسؤول جبهه ارائه دهنده فهرست مکلف است یک نفر را به عنوان نماینده تام االختیار فهرست خود معرفی
نماید .نماینده هر فهرست مکلف است فهرست و عنوان انتخاباتی مشخص شده را مطابق بند ( )2این ماده اعلام کند .هیأت اجرائی شهرستان موظف است ظرف چهل و
هشت ساعت نسبت به تأیید فهرست های اعلام شده اقدام نماید .در صورت بروز اختلاف ،نظر هیأت نظارت استان ملاک عمل است.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19عنوان فهرست نباید از اسامی وهن آمیز یا مغایر با شؤون دینی یا فرهنگی یا نامتناسب یا عناوین دارای داللت های قومی ،قبیله ای ،نژادی
یا مانند آن باشد .همچنین استفاده از عناوینی که منع قانونی دارد و یا توسط دستگاه ها و نهادهای عمومی موضوع ماده ( )5قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب
ًا
1386/7/8با اصلاحات و الحاقات بعدی و یا فهرست های دیگر مورد استفاده قرار گرفته و نیز عناوین مشابه آنها که عرف موجب اشتباه می شود ،مجاز نمی باشد.
ماده 17مکرر (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت های اجرائی مکلفند ،اسامی کل نامزدها و عنوان فهرست های موضوع ماده ( 20مکرر )1را در محل شعبه ثبت نام و اخذ رأی
اطلاع رسانی کنند.
ماده 17مکرر (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نحوه رأی دهی و شمارش آرای موضوع ماده ( 20مکرر )1در شعب اخذ رأی به ترتیب زیر می باشد:
(1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19رأی دهنده تنها می تواند به عنوان یک فهرست یا به نامزد یا نامزدهایی اعم از منفرد یا از درون یک و یا چند فهرست تا سقف تعداد کرسی های
آن حوزه ،رأی دهد .در صورت ناقص بودن فهرست ،امکان رأی دادن تا سقف کرسی های حوزه انتخابیه توسط رأی دهنده وجود دارد.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
(2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که رأی دهنده در برگ رأی ،هم اسم (شناسه) یک و یا چند فهرست و هم اسم (شناسه) تعدادی نامزد را به صورت انفرادی
بنویسد ،آرای فهرست های بعدی و نامزدهای انفرادی قرائت نمی شود.
ماده 17مکرر (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نحوه تجمیع آرا و تعیین منتخبان موضوع ماده ( 20مکرر )1به شرح زیر است:
(1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19آرای هر نامزد شامل آرایی است که به صورت منفرد و نیز از طریق فهرست انتخاباتی به وی داده شده است .با جمع کردن آرای همه اعضای یک
فهرست ،مجموع آرای آن فهرست تعیین می شود.
(2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19با تقسیم مجموع آرای اعضای هر فهرست بر کل آرای صحیح ماخوذه ،سهم آن فهرست به تناسب از کل آرای صحیح مأخوذه مشخص می شود.
تعداد کرسی های هر فهرست از تعداد اعضای شورا ،برابر با سهم آن فهرست از کل آرای صحیح مأخوذه است .سهم نامزدهای منفرد از کل آرا از تقسیم مجموع آرای
نامزدهای منفرد بر کل آرای صحیح مأخوذه به دست می آید .تعداد کرسی های نامزدهای منفرد از کل کرسی ها برابر با سهم نامزدهای منفرد از کل آرای صحیح
مأخوذه است.
(3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در محاسبه تعداد کرسیهای هر فهرست و نامزدهای منفرد از کل کرسیهای آن حوزه ،تعداد کرسیها بر اساس عدد صحیح می باشد؛ سپس
کرسی های توزیع نشده با رعایت سقف تعداد کرسی های اعضای اصلی حوزه انتخابیه ،به فهرست یا نامزدهای منفرد که عدد صحیح و اعشار آن بیشتر از سایرین
باشد ،اختصاص داده می شود .سپس در هر فهرست ،اعضای منتخب بر اساس رأی بیشتر و تا سقف سهم اختصاص یافته انتخاب می شوند .در مورد اختصاص کرسی
به نامزدهای منفرد ،پس از رتبه بندی کل نامزدها به ترتیب آرای بیشتر ،نامزدهای منفردی که در رتبه نخست تا سقف کرسیها قرار می گیرند ،با رعایت سقف سهم
نامزدهای منفرد ،به ترتیب رأی باالتر به عنوان عضو منتخب شناخته می شوند.
(4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در هر مرحله در صورت تساوی آرا ،قرعه کشی انجام می شود و تبصره ( )1ماده ( )20این قانون لحاظ نمی گردد.
ماده 17مکرر (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نحوه تعیین اعضای علی البدل موضوع ماده ( 20مکرر )1به شرح زیر است:
(1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19تعداد اعضای علی البدل در شهرهای باالی 500هزار نفر موضوع تبصره این ماده ،مشمول ماده ( )6این قانون نشده و تعداد اعضای علی البدل
آن به میزان تعداد گردشده به سمت باالی پنجاه و دو درصد ( )%52کرسی های آن حوزه انتخابیه می باشد.
(2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19تعداد اعضای علی البدل هر فهرست برابر با عدد صحیح پنجاه و دو درصد ( )%52اعضای منتخب آن فهرست به ترتیب بیشترین رأی است.
تعداد اعضای علی البدل باقی مانده با رعایت سقف تعداد اعضای علی البدل به ترتیب بیشترین رأی به نامزدهای باقی مانده منفرد اختصاص داده می شود.
(3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورت خروج هر عضو از یک فهرست از شورا به هر دلیل مانند استعفا ،سلب عضویت و یا فوت ،عضو علی البدل به ترتیب از همان فهرست
و در صورت عدم وجود عضو علی البدل از آن فهرست ،عضو علی-البدل با رأی بیشتر جایگزین می شود .جایگزین یک عضو منفرد خارج شده از شورا ،یک عضو علی
البدل منفرد و در صورت عدم وجود علی البدل منفرد ،عضو علی البدل با رأی بیشتر از بین فهرست ها می باشد.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19انتخابات شورای اسلامی شهر تهران از دوره هفتم و همه شهرهای بیشتر از 500هزار نفر جمعیت از دوره هشتم به بعد بر اساس ترتیبات
مقرر در مواد ( 20مکرر )1تا ( 20مکرر )5این قانون برگزار می شود.
ماده ( 18اصالحی -)1403ˏ12ˏ19در هر مرحله انتخاباتی ،هر شخص واجد شرایط می تواند فقط یک بار با ارائه شماره ملی و اصل یکی از مدارک کارت ملی ،شناسنامه،
گذرنامه ،گواهینامه رانندگی یا کارت معافیت یا پایان خدمت دوره ضرورت نظام وظیفه بعد از احراز هویت رأی دهد .وزارت کشور مکلف است زیرساخت های لازم به
منظور احراز هویت الکترونیکی را فراهم نماید.
در مواردی که احراز مشخصات هویتی رأی دهنده و انطباق آن با اطلاعات دستگاه احراز هویت از طریق اثر انگشت یا سایر نشانه های زیست-سنجی (بیومتریک) امکان
پذیر باشد ،از رأی دهنده ثبت نام به عمل می آید و نیازی به ارائه مدارک فوق الذکر نمی باشد .بر اساس داده های دستگاه احراز هویت ،شرکت و رأی دادن فرد در
سوابق سجلی رأی دهنده در سازمان ثبت احوال کشور ثبت می شود.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19در انتخابات الکترونیکی ملاک اخذ رأی از رأی دهندگان ،احراز عدم ثبت شماره ملی رأی دهنده در سامانه انتخاباتی است.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مفاد این حکم در مورد انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی نیز مجری می باشد.
ماده 18مکرر (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در انتخابات میان دوره ای ،در هر حوزه کسانی حق رأی دارند که در انتخابات قبلی آن دوره در همان حوزه رأی داده باشند یا در
هیچ حوزه ای رأی نداده باشند.
ماده 18مکرر (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19رأی گیری از افرادی که تا قبل از پایان مهلت قانونی اخذ رأی در داخل شعبه حاضر شده و نوبت رأی گیری از آنان فرا نرسیده
است ،در حکم رأی گیری در مهلت قانونی تلقی می شود و اعضای شعبه موظفند رأی آنها را اخذ کنند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده - 19در موارد زیر برگهای رأی باطل میشود ولی جزو آرای ماخوذه محسوب میگردد و مراتب در صورتجلسه قید و برگهای رای مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد
شد:
الف -آرا ناخوانا باشد.
ب -آرائی که از طریق خرید و فروش به دست آمده باشد.
ج -آرائی که دارای نام رأیدهنده یا امضا یا اثرانگشت وی باشد.
د -آرائی که کاّل حاوی اسامی غیر از نامزدهای تائید شده باشد.
هـ -آرائی که سفید به صندوق ریخته شده باشد.
تبصره -چنانچه برگ رای مشتمل بر اسامی خوانا و ناخوانا باشد فقط اسامی ناخوانا باطل خواهد بود.
ماده ( 20اصالحی -)1386ˏ08ˏ27در موارد زیر برگهای رای باطل میشود و جزو آرای مأخوذه محسوب نمی گردد و مراتب در صورتجلسه قید و برگهای رای مذکورضمیمه
صورتجلسه خواهد شد:
الف -کل آرای صندوقی که فاقد الک و مهر انتخاباتی باشد.
ه ای که صندوق اخذ رای آن فاقد اوراق رای با برگهای تعرفه باشد.
ب -کل آرای مندرج در صورت جلس
ج -آرائی که زائد بر تعداد تعرفه باشد.
د -آرائی که فاقد مهر انتخاباتی باشد.
هـ -آرائی که روی ورقه ای غیر از برگ رای انتخاباتی نوشته شده باشد.
و -آرای کسانی که به سن قانونی رای دادن نرسیده باشند.
ز -آرایی که با شناسنامه افراد فوت شده یا غیرایرانی اخذ شده باشد.
ح -آرائی که با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد.
ط -آرائی که با شناسنامه کسانی که حضور ندارند اخذ شده باشد.
ی -آرائی که از طریق تهدید به دست آمده باشد.
ک -آرائی که با تقلب و تزویر «در تعرفه ها ،آرا ،صورتجلسه ها و شمارش» به دست آمده باشد.
تبصره - 1آرای زاید مذکور در بند ج به قید قرعه از کل برگهای رای کسر میشود.
ی دهنده بیش از یک برگ رأی به صندوق ریخته باشد ،همه اوراق وی باطل است و جزو آرای ماخوذه محسوب نخواهد شد.
تبصره - 2چنانچه احراز شود که رأ
ماده ( 21اصالحی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که در برگ رای علاوه بر اسامی نامزدهای آن حوزه انتخابیه اسامی دیگر نوشته شده باشد ،برگ رای باطل نیست و فقط
اسامی اضافه خوانده نمیشود.
ماده - 22در صورتی که اسامی نوشته شده در برگ رای بیش از تعداد لازم باشد ،اسامی اضافه از آخر خوانده نمیشود.
ماده - 23در صورتی که در برگ رای نام یک داوطلب چند بار نوشته شده باشد فقط یک رای برای او محسوب میشود.
ماده ( 24اصالحی -)1392ˏ01ˏ27در حوزه های انتخابیه ای که تا ده نفر نامزد انتخاباتی داشته باشد نامزدها می توانند به تنهائی یا اشتراک برای هر یک از شعبه های
ثبت نام و اخذ رای و در حوزه های انتخابیه ای که بیش از ده نفر نامزد داشته باشد برای هر پنج شعبه ثبت نام و اخذ رای یک نفر نماینده جهت حضور در محل شعب
اخذ رای به هیات اجرائی معرفی نمایند.در تهران و سایر کالنشهرها تعداد نمایندگان ناظر از طرف نامزدهای انتخابات شورای اسلامی شهر با توافق هیأت اجرائی تعیین
می گردد.
ًا
تبصره -چنانچه نمایندگان کاندیداها تخلفی در شعب اخذ رای مشاهده نمایند بدون دخالت مراتب را به هیأت اجرائی و نظارت کتب اعلام خواهندنمود.
ب -شرایط انتخاب کنندگان و انتخابشوندگان
ب کنندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
ماده ( 25اصالحی -)1386ˏ08ˏ27انتخا
- 1تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.
- 2حداقل سن 18سال تمام در روز اخذ رأی.
- 3سکونت حداقل یک سال در محل أخذ رأی به استثنای شهرهای باالی یکصد هزار نفر جمعیت.
تبصره -کسانی که محل کار آنان خارج از محدوده حوزه انتخابیه باشد ولی افراد تحت تکفل آنان مانند همسر و فرزندان حداقل یکسال قبل از انتخابات در حوزه
ی توانند در همان حوزه رای دهند.
انتخابیه سکونت داشته باشند م
ب شوندگان هنگام ثبت نام باید دارای شرایط زیر باشند:
ماده ( 26اصالحی -)1403ˏ12ˏ19انتخا
الف -تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.
ب -حداقل سن 25سال تمام.
ج -اعتقاد به اسلام .تبصره -اقلیت های شناخته شده در قانون اساسی به جای اسلام باید به اصول دین خود اعتقاد و التزام عملی داشته باشند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
د -التزام عملی به اسلام
هـ -اعتقاد و التزام عملی به نظام جمهوری اسلامی ایران و اصل والیت مطلقه فقیه.
و -ابراز وفاداری به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
ز -دارا بودن سواد خواندن و نوشتن برای شورای روستاهای تا دویست خانوار و داشتن مدرک دیپلم برای شورای روستاهای باالی دویست خانوار ،داشتن حداقل
مدرک فوق دیپلم یا معادل آن برای شورای شهرهای تا بیست هزار نفر جمعیت ،داشتن حداقل مدرک لیسانس یا معادل آن برای شورای شهرهای باالی بیست هزار
نفر جمعیت.
تبصره -کسانی که سابقه یک دوره کامل عضویت اصلی شورا را دارا باشند بهشرطی که در همان حوزه انتخابیه نامزد شوند از شرط مدرک تحصیلی معاف هستند.
ح – دارا بودن کارت پایان خدمت نظام وظیفه یا کارت معافیت دائم از خدمت برای مردان.
تبصره -متعهدین خدمت به دولت در هنگام ایفای تعهد با تأیید محل خدمت ،از ارائه کارت مذکور مستثنی می باشند .ط -داشتن سلامت جسمانی در حد برخورداری
از نعمت شنوایی و گویایی و سلامت روانی ،حسب مورد با گواهی پزشکی قانونی.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19اعضای شوراهای اسلامی روستا باید در محدوده بخش و شوراهای اسلامی شهر در محدوده شهرستان حوزه انتخابیه خود سکونت
اختیار نمایند .تغییر محل سکونت توسط هر یک از اعضای شورا از محدوده تعیین شده به خارج از آن موجب سلب عضویت می شود .حداقل مدت سکونت اعضا در
محدوده تعیین شده چهار روز در هفته می باشد .آیین نامه نحوه و چگونگی احراز سکونت اعضای شورای اسلامی توسط وزارت کشور با همکاری شورای عالی استان ها
تهیه و توسط وزیر کشور تأیید و ابلاغ می شود.
تبصره (2اصالحی -)1403ˏ12ˏ19ارائه گواهی عدم سوء پیشینه که از تاریخ صدور آن بیش از سه ماه نگذشته باشد ،در هنگام ثبت نام الزامی است.
ًا
تبصره (3اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هر یک از داوطلبان شوراهای اسلامی شخص یا از طریق نماینده تام االختیار با احراز اصالت امضا و به صورت کتبی می توانند حداکثر تا
ًا
هفتاد و دو ساعت قبل از شروع اخذ رأی ،انصراف خود از داوطلبی را به هیأت های اجرائی اعلام نمایند .مراتب انصراف توسط هیأت اجرائی فور به اطلاع هیأت نظارت
مربوط می رسد .بازگشت از انصراف پذیرفته نمی شود.
تبصره (4اصالحی -)1403ˏ12ˏ19داوطلبانی که در یکی از حوزه های انتخابیه ثبت نام نموده اند و صالحیت آنها تأیید شده است ،فقط برای یک بار می توانند تا پانزده روز
قبل از روز اخذ رأی ،حوزه انتخابیه شهر و روستای خود را در محدوده همان شهرستان و با احراز شرایط مندرج در این ماده و مواد ( )41و ( )42این قانون به صورت
کتبی از طریق هیأت اجرائی تغییر دهند .این دسته از داوطلبان نیاز به ثبت نام مجدد نداشته و به جز در مواردی که مدرک جدیدی در حوزه انتخابیه جدید به دست
آمده است ،نیاز به بررسی مجدد صالحیت آنها نمی باشد.
ماده 26مکرر(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شرایط اعضای هیأت های اجرائی و نظارت ،هیأت های بازرسی وزارت کشور ،اعضای شعب و نمایندگان فرماندار و بخشدار به شرح
زیر است:
-1اعتقاد به اسلام
-2التزام عملی به احکام اسلام و قانون اساسی
-3حداقل سواد خواندن و نوشتن
-4عدم وابستگی به گروههای غیرقانونی
-5عدم سابقه محکومیت کیفری مؤثر و عدم محرومیت از حقوق اجتماعی
-6عدم سابقه محکومیت به جرائم انتخاباتی
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19اقلیت های دینی شناخته شده در قانون اساسی ،تنها از شرط اعتقاد به اسلام و التزام عملی به آن معاف بوده و باید دارای وثاقت ،امانت
و سایر شرایط قانونی لازم باشند.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مقامات منصوب کننده مکلفند در صورت اطلاع از نبود این شرایط درخصوص اعضای مذکور در این ماده اقدام به تغییر آنها نمایند.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیچ یک از اشخاص موضوع این ماده نباید داوطلب بوده و یا با نامزدهای انتخابات به ترتیب زیر خویشاوندی نسبی یا سببی داشته
باشد:
الف -خویشاوندی نسبی :پدر ،مادر ،فرزند ،برادر و خواهر
ب -خویشاوندی سببی :همسر ،پدر ،مادر ،برادر و خواهر همسر و همسر فرزند داوطلب
ًا
تبصره (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در روستاها وجود ارتباط خویشاوندی سببی اعضای این ماده با داوطلب بلامانع بوده و صرف همسر ،پدر همسر و مادر همسر داوطلب
مشمول تبصره ( )3این ماده هستند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که هریک از داوطلبان نسبت به وجود رابطه خویشاوندی اعتراضی داشته باشد ،می تواند به هیأت های اجرائی و نظارت
اعلام کند و هیأت ها موظف به رسیدگی و اعلام نتایج به صورت مستند و مستدل می باشند.
تبصره (6الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که اعضای حقوقی هیأت اجرائی شامل فرماندار ،نماینده رئیس دادگستری و رئیس ثبت احوال با هر یک از نامزدها رابطه
خویشاوندی مذکور در تبصره ( )3این ماده را داشته باشند ،مقام منصوب کننده باید فردی را به عنوان جایگزین وی معرفی کند.
ماده ( 27اصالحی -)1396ˏ04ˏ20معتمدان دعوت شده از سوی فرماندار و بخشدار و اعضای هیأتهای اجرائی و نظارت از داوطلب شدن در حوزه انتخابیه مربوطه
محرومند .استعفاء از سمتهای مذکور پس از قبول دعوت و شرکت در اولین جلسه تأثیری در این محرومیت ندارد.
ماده 27مکرر(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیچ یک از معتمدان منتخب اعم از اعضای اصلی و علی البدل هیأت های اجرائی و اعضای هیأت نظارت ،اعضای شعب ثبت نام و اخذ
رأی نباید داوطلب عضویت در شوراهای اسلامی شهر و روستا یا عضو فعلی شوراها باشند .مسؤولیت رعایت مفاد این بند با فرماندار و بخشدار است.
ماده ( 28اصالحی -)1403ˏ12ˏ19اشخاص زیر به واسطه مقام و شغل خود از داوطلب شدن برای شوراهای اسلامی به ترتیب ذیل محرومند -1:رئیس جمهور و مشاوران و
معاونان وی ،نمایندگان مجلس خبرگان رهبری ،وزرا ،معاونان و مشاوران آنان ،نمایندگان مجلس شورای اسلامی ،معاونان و مشاوران رئیس مجلس شورای اسلامی،
اعضای شورای نگهبان ،رئیس قوه قضائیه و معاونان و مشاوران وی ،رئیس دیوان عالی کشور ،دادستان کل کشور و معاونان و مشاوران آنان ،رئیس دیوان عدالت
اداری ،رئیس دیوان محاسبات کشور و معاونان وی ،دادستان دیوان محاسبات ،رئیس سازمان بازرسی کل کشور و معاونان وی ،شهرداران ،شاغالن نیروهای مسلح،
رؤسای سازمان ها و ادارات عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح ،رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و معاونان وی ،دبیر هیأت دولت ،رؤسای دفاتر سران
سه قوه ،رؤسای سازمان های دولتی ،رؤسای دانشگاهها (دولتی و غیردولتی) ،رئیس دانشگاه آزاد اسلامی ،رؤسای کل و مدیران عامل بانک ها ،رئیس جمعیت هالل
احمر جمهوری اسلامی ایران و معاونان وی ،رئیس بنیاد مستضعفان ،رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران ،رئیس بنیاد مسکن انقالب اسلامی ،رئیس کمیته امداد امام
خمینی (ره) ،مدیران عامل شرکتهای دولتی ( مانند شرکت مخابرات ،دخانیات و ،) ...رئیس سازمان نظام پزشکی ایران ،رئیس سازمان نظام مهندسی کشور و اعضای
هیأت مدیره اتحادیه های صنفی کشوری و هیأت رئیسه اتاق اصناف ایران ،رئیس و اعضای هیأت مدیره مؤسسات خصوصی حرفه ای عهده دار مأموریت عمومی
موضوع ماده ( )1قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب 29/2/1387با اصلاحات و الحاقات بعدی ،مدیران کل ادارات کل ستادی مجلس شورای
اسلامی ،مدیران کل تشکیلات ستادی وزارتخانه ها و سازمانها و ادارات دولتی و سایر رؤسا و مدیرانی که حوزه مسؤولیت آنان به کل کشور تسری دارد ،از عضویت در
شوراهای اسلامی سراسر کشور محرومند مگر آنکه سه ماه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفا نموده و به هیچ وجه در آن پست شاغل نباشند -2 .استانداران و
معاونان و مشاوران آنان ،فرمانداران و معاونان آنان ،معاونان شهردار ،بخشداران ،مدیران کل ادارات استانداری ،مدیران کل ،معاونان ادارات کل ،دادستان ها،
دادیارها ،بازپرس ها ،قضات ،رؤسای دانشگاهها (دولتی و غیر دولتی) و رؤسای شعب آنها ،رؤسای بانک ها ،رئیس و اعضای هیأت مدیره سازمان نظام پزشکی ،رئیس و
اعضای هیأت مدیره سازمان نظام مهندسی ،اعضای هیأت مدیره اتحادیه های صنفی غیرکشوری ،هیأت رئیسه اتاق اصناف شهرستان ،رئیس و اعضای هیأت مدیره
سازمان نظام مهندسی کشاورزی ،رئیس و اعضای هیأت مدیره سازمان نظام پرستاری ،رئیس و اعضای هیأت مدیره کانون وکالی دادگستری ،مرکز وکال ،کارشناسان
رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه ،رؤسا و معاونان سازمان ها و شرکت های دولتی و نهادها و مؤسسات دولتی و یا وابسته به دولت که از بودجه عمومی به هر
مقدار استفاده می نمایند و سایر رؤسا و مدیران استان ،شهرستان و بخش به ترتیب از عضویت در شوراهای اسلامی واقع در محدوده استان ،شهرستان و بخش
محرومند ،مگر آنکه سه ماه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفا نموده و به هیچ وجه در آن پست شاغل نباشند –3 .مدیران مناطق و نواحی شهرداری و مؤسسات و
شرکتهای وابسته و دهیاران از عضویت در شورای اسلامی شهر و روستای محل خدمت محرومند ،مگر آنکه سه ماه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفاء نموده و به
هیچ وجه در آن سمت شاغل نباشند -4 .اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا در طول مدت عضویت در شوراهای اسلامی نمی توانند در دهیاری و شهرداری و
همچنین مؤسسات و شرکت های وابسته و تابعه آن در حوزه انتخابیه خود و دبیرخانه هر یک از شوراهای روستا ،شهر ،بخش ،شهرستان و استان محدوده حوزه
انتخابیه و شورای عالی استان ها و مسؤولیت های مذکور در بندهای ( )2( ،)1و ( )3این ماده به هر نحو اعم از رسمی ،پیمانی ،قراردادی ،شرکتی ،حجمی ،طرحی (پروژه
ای) ،مشغول به کار شوند .آن دسته از اعضای شورای شهر که پیش از انتخاب به عنوان عضو شورا از کارکنان شهرداری حوزه انتخابیه خود بوده اند ،به دبیرخانه
شورای اسلامی مربوط مأمور می شوند تا به صورت شغل تمام وقت عهده دار وظایف عضویت در شورای شهر شوند.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19منظور از عبارات «دولت»« ،تابعه» و «وابسته به دولت» در این ماده ،همان تعاریف تبصره ( )7ماده ( )32قانون انتخابات مجلس شورای
اسلامی می باشد.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در مورد کسانی که طبق قوانین استخدامی یا تعهد خدمت ،استعفای آنان منوط به پذیرش آن از سوی مسؤولین مربوط باشد ،قبول
استعفا شرط است .در هنگام ثبت نام ارائه گواهی رسمی مبنی بر قبول استعفا و عدم اشتغال در پست یا مقام یا سمت یا شغل یادشده الزامی است؛ در غیر این-
صورت ثبت نام داوطلب ممنوع است.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19سرپرست یا قائم مقام جایگاههای یادشده مشمول حکم این ماده می باشند.
ماده ( 29اصالحی -)1403ˏ12ˏ19اشخاص زیر از داوطلب شدن برای عضویت در شورا محرومند:
الف -کسانی که در جهت تحکیم مبانی رژیم سابق نقش موثر و فعال داشتهاند به تشخیص مراجع ذیصالح.
ب -کسانی که به جرم غصب اموال عمومی محکوم شدهاند.
ج -وابستگان تشکیلاتی به احزاب ،سازمانها و گروهکهائی که غیرقانونی بودن آنها از طرف مراجع صالحه اعلام شده باشد.
د -کسانی که به جرم اقدام علیه امنیت داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران محکوم شدهاند.
هـ -محکومین به ارتداد به حکم محاکم صالح قضایی.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
و -محکومین به حدود شرعی.
ز -محکومین به خیانت و کالهبرداری و غصب اموال دیگران به حکم محاکم صالح قضایی.
ح -مشهوران به فساد و متجاهران به فسق.
ط -قاچاقچیان مواد مخدر یا روانگردان و معتادان به این مواد
ی -محجوران و کسانی که به حکم دادگاه مشمول اصل ( )49قانون اساسی باشند.
ک -وابستگان به رژیم گذشته از قبیل (اعضای انجمنهای ده ،شهر ،شهرستان و استان و خانه های انصاف ،روسای کانونهای حزب رستاخیز و حزب ایران نوین و
نمایندگان مجلسهای سنا و شورای ملی سابق ،کدخدایان و خوانین وابسته به رژیم گذشته).
ماده ( 30اصالحی -)1386ˏ08ˏ27هیچ یک از داوطلبان عضویت در شوراها نمی توانند همزمان در بیش از یک حوزه انتخابیه بعنوان داوطلب عضویت در شورا ثبت نام
ی گردند.
نمایند ،در غیر این صورت اسم آنان از فهرست داوطلبان حذف و از آن تاریخ تا پایان همان دوره از داوطلب شدن در انتخابات شوراها محروم م
ماده ( 31منسوخه –)1389ˏ05ˏ31درصورتی که هر یک از شوراها به علت فوت ،استعفاء یا سلب عضویت اعضای اصلی و علی البدل فاقد حد نصاب لازم برای تشکیل
جلسه گردد ،انتخابات میان دوره ای همزمان با اولین انتخابات سراسری در موعد مقرر برگزار می شود.
ج -هیأت اجرائی و وظایف آنها
ماده (32اصالحی -)1403ˏ12ˏ19وزارت کشور زیر نظر هیأت اجرائی مرکزی ،مجری انتخابات است .وزیر کشور موظف است به گونه ای برنامه ریزی نماید که بیست روز
پیش از ثبت نام داوطلبان ،هیأت اجرائی مرکزی را با ترکیب زیر تشکیل دهد:
-1وزیرکشور (رئیس هیأت)
-2وزیر اطلاعات
-3وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات
-4دادستان کل کشور
-5رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقالب اسلامی
-6رئیس سازمان ثبت احوال کشور
-7رئیس ستاد انتخابات کشور
-8شش نفر از شخصیت های دینی ،سیاسی ،فرهنگی -اجتماعی ،حقوقی ،علمی و اقتصادی در سطح ملی به عنوان معتمدان مردمی به گونه ای که حتی االمکان یک نفر
از هر یک از حوزه های مذکور در آن حضور داشته باشد.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19حکم اشخاص مذکور در این ماده توسط وزیر کشور صادر می شود.
تبصره (2اصالحی -)1403ˏ12ˏ19یکی از اعضای هیأت مرکزی نظارت می تواند در جلسات هیأت اجرائی مرکزی بدون حق رأی حضور داشته باشد.
تبصره (3اصالحی -)1403ˏ12ˏ19جلسات هیأت اجرائی مرکزی با حضور حداقل یازده نفر رسمیت می یابد و مصوبات آن با رأی حداقل نه نفر از اعضای حاضر معتبر
است.
تبصره (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19اولین جلسه هیأت اجرائی مرکزی با دعوت وزیر کشور تشکیل می شود و نائب رئیس از بین اعضای هیأت با اکثریت آرا انتخاب می شود.
مسؤولیت دبیری هیأت اجرائی مرکزی با دبیر ستاد انتخابات کشور است که با پیشنهاد وزیرکشور و تأیید هیأت اجرائی مرکزی انتخاب می شود.
ماده 32مکرر (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19به منظور تعیین معتمدان مردمی هیأت اجرائی مرکزی ،وزیر کشور در مجموع سی نفر از شخصیتهای دینی ،سیاسی ،فرهنگی-
اجتماعی ،علمی ،اقتصادی و حقوقی کشور را که دارای صالحیتهای مندرج در ماده ( )30مکرر این قانون باشند ،بهعنوان معتَم د به هیأت مرکزی نظارت معرفی می کند.
پس از تأیید هیأت مرکزی نظارت ،وزیر کشور حداکثر ظرف یک هفته ،جلسهای با حضور نماینده هیأت مرکزی نظارت و حداقل دوسوم معتمدان مذکور تشکیل میدهد
که ضمن آن شش نفر معتمدان هیأت اجرائی مرکزی با رأی مخفی و اکثریت نسبی معتمدان به عنوان عضو اصلی و سه نفر عضو علی البدل به ترتیب آرا انتخاب می
شوند.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت مرکزی نظارت موظف است با اخذ نظر مراجع ذی-صالح حداکثر ظرف دو روز ،اظهارنظر کتبی خود را نسبت به صالحیت معتمدان
معرفی شده ،به وزیر کشور ارسال کند .چنانچه هیأت مرکزی نظارت با دلایل مستند ،کل یا تعدادی از معتمدان پیشنهادی را تأیید نکرد ،وزیر کشور موظف است به
تعداد دوبرابر مورد نیاز ،افراد دیگری را که واجد شرایط باشند به هیأتمرکزی نظارت پیشنهاد نماید .هیأت مرکزی نظارت حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت نظر خود
را به صورت کتبی اعلام مینماید.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19اگر برای مرتبه دوم معتمدان پیشنهادی ،مورد تأیید هیأت مرکزی نظارت قرار نگیرند ،در صورتیکه حداقل بیست نفر مورد تأیید
باشند ،اعضای اصلی و علیالبدل را از میان خود انتخاب می کنند ،در غیر این صورت وزیر کشور با تأیید هیأت مرکزی نظارت ظرف چهل و هشت ساعت ،سایر معتمدان
را انتخاب می کند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده 32مکرر (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19وظایف هیأت اجرائی مرکزی ،علاوه بر مواردی که در این قانون بر عهده آنها گذاشته شده است ،به شرح زیر است:
-1مسؤولیت حسن اجرای فرآیند اجرائی انتخابات در همه سطوح
-2هماهنگی با نهادهای مرتبط در برگزاری انتخابات
-3تصویب برنامه زمان بندی و اجرائی انتخابات با تأیید هیأت مرکزی نظارت
-4رسیدگی به موضوعات ارجاعی از سوی وزیر کشور
-5هماهنگی های لازم جهت تأمین امنیت اجرای انتخابات در چهارچوب قوانین
ماده 32مکرر (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19به منظور برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر ،دو هفته قبل از ثبت نام ،هیأت اجرائی شهرستان به ریاست فرماندار و
عضویت رئیس اداره ثبت احوال ،یک حقوقدان با معرفی رئیس کل دادگستری استان و هشت نفر از معتمدان در محدوده شهرستان تشکیل می شود .حکم اعضای
هیأت اجرائی شهرستان توسط فرماندار صادر می شود.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19برای تعیین هشت نفر معتمدان هیأت اجرائی ،فرماندار سی نفر از معتمدان اقشار مختلف مردم از کلیه شهرهای محدوده شهرستان را
انتخاب و پس از تأیید هیأت نظارت از آنان دعوت به عمل می آورد .فرماندار نمی تواند داوطلب عضویت در شورای شهر یا روستای واقع در محدوده شهرستان را به
عنوان معتمد دعوت نماید.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت نظارت شهرستان با اخذ نظر مراجع ذی صالح موظف است حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت ،اظهارنظر کتبی خود نسبت به
صالحیت معتمدان معرفی شده را برای فرماندار ارسال کند .پس از تأیید هیأت نظارت ،فرماندار حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت جلسهای با حضور هیأت نظارت
شهرستان و حداقل دوسوم معتمدان مذکور تشکیل میدهد که ضمن آن هشت نفر معتمدان هیأت اجرائی با رأی مخفی و اکثریت نسبی بهعنوان عضو اصلی و پنج نفر
به عنوان عضو علیالبدل بهترتیب آرا انتخاب می شوند.
چنانچه هیأت نظارت با دلایل مستند ،کل یا تعدادی از معتمدان پیشنهادی را تأیید نکرد ،فرماندار مربوط موظف است ظرف بیست و چهار ساعت با اعضای حقوقی
هیأت تشکیل جلسه داده و به تعداد دو برابر مورد نیاز ،افراد واجد شرایط دیگری را با مشخصات قابل شناسایی جهت تعیین صالحیت به هیأت نظارت مربوط پیشنهاد
دهد .هیأت نظارت حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت نظر خود را به صورت کتبی اعلام مینماید .اگر برای مرتبه دوم ،معتمدان پیشنهادی ،مورد تأیید هیأت نظارت
مربوط قرار نگیرند ،در صورتیکه حداقل بیست نفر مورد تأیید باشند ،اعضای اصلی و علی البدل را از میان خود انتخاب می کنند ،در غیر این صورت استاندار با
هماهنگی هیأت نظارت استان ظرف بیست و چهار ساعت ،سایر معتمدان را انتخاب می کند.
تقصیر در فرآیند تشکیل هیأت های اجرائی از طرف فرماندار ،هیأت های نظارت و اعضای حقوقی هیأت اجرائی مستوجب جزای نقدی درجه هفت موضوع ماده ()19
قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392با اصلاحات و الحاقات بعدی است.
تبصره ( 3الحاقی )1403ˏ12ˏ19ـ در صورت تشکیل هیأت اجرائی برای برگزاری همزمان انتخابات شورای اسلامی و ریاست جمهوری ،اجرای حکم انتخاب یک نفر از اعضای
شورا به عنوان یکی از معتمدین موضوع تبصره ( )1ماده ( )38قانون انتخابات ریاست جمهوری منتفی است.
ماده ( 33اصالحی -)1382ˏ07ˏ06برای برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی روستا ،هیأت اجرائی بخش به ریاست بخشدار و عضویت نمایندگان دستگاههای مذکور در
د کشاورزی بخش یا معاون وی و هفت نفر از معتمدان محدوده بخش تشکیل می شود.
ماده ( )32و مسؤول جها
تبصره (اصلاحی -)1403ˏ12ˏ19برای تعیین هفت نفر از معتمدان هیأت اجرایی ،بخشدار سی نفر از معتمدان اقشار مختلف مردم از روستاهای محدوده بخش را انتخاب و
پس از تأیید هیأت نظارت از آنان دعوت به عمل می آورد .بخشدار موظف است نسبت به صالحیت معتمدان معرفی شده منطبق بر فرآیند مقرر در تبصره (- )2ماده
( 35مکرر )3این قانون از طریق هیأت نظارت بخش اقدام نماید.
تبصره ( 2منسوخه -)1403ˏ12ˏ19اعضاء هیأت اجرائی بخش و معتمدان دعوت شده از سوی بخشدا ر نباید داوطلب عضویت در شورای روستا باشند.
ماده ( 34اصالحی -)1403ˏ12ˏ19حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت پس از انتخاب معتمدان در صورتی که هر شخصی به نحوه انتخاب آنان اعتراضی داشته باشد می
ًا
تواند اعتراض خود را کتب یا از طریق اظهارنامه و یا هر وسیله قابل اثبات دیگری به هیأت نظارت بخش ،شهرستان یا مرکزی تحویل نماید .هیأت نظارت مربوط موظف
است به صورت دقیق به موضوع رسیدگی کرده و حداکثر ظرف مدت دو روز نظر خود را به طور رسمی و مستدل اعلام کند .در صورتی که نظر آن هیأت مبنی بر ابطال
فرآیند انتخاب معتمد یا معتمدان باشد ،انتخاب تکرار می شود .فرماندار و بخشدار مکلف به اجرای آن می باشند.
ماده ( 35اصالحی -)1382ˏ07ˏ06فرماندار و بخشدار (یا نماینده وی) مکلف است به ترتیب هشت و هفتنفر از معتمدان اصلی را برای شرکت در جلسات هیأت اجرائی
انتخابات دعوت نماید.
ماده - 36جلسات هیات اجرائی با حضور دو سوم اعضا رسمیت یافته و در صورت استعفا یا غیبت غیرموجه هر یک از معتمدین هیات اجرائی در سه جلسه که به منزله
استعفا تلقی میگردد ،فرماندار یا بخشدار (یا نماینده وی) از اعضای علیالبدل به ترتیب آراء به جای آنان دعوت خواهد نمود.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره - 1غیرموجه بودن غیبت با تصویب دو سوم اعضای هیات اجرائی خواهد بود.
تبصره - 2تصمیمات هیات اجرائی با اکثریت آرای اعضای حاضر معتبر خواهد بود.
تبصره ( 3اصالحی -)1382ˏ07ˏ06در صورتی که با دعوت از اعضای علی البدل ،اکثریت حاصل نگردید ،اعضای اداری هیات اجرائی بقیه معتمدان (به ترتیب 11و 13نفر)
را دعوت نموده تا کسری اعضاء را از میان خود انتخاب نمایند.
ماده - 37عضویت هر فرد در بیش از یک هیات اجرائی بطور همزمان ممنوع است.
ًا
ماده - 38اعضای اداری هیات اجرائی تا زمانی که از سمت اداری خود مستعفی یا برکنار نشده اند ،شخص مکلف به شرکت در جلسات هیاتاجرائی میباشند و غیبت
غیرموجه آنان در جلسات هیات اجرائی تمرد از وظایف قانونی محسوب میگردد و فرماندار یا بخشدار (یا نماینده وی) موظف است بالفاصله پس از غیبت اعضای اداری
هیات اجرائی مراتب را با ذکر علت غیبت به مقام مافوق وی اعلام دارد.
تبصره (اصلاحی -)1382ˏ07ˏ06در صورتیکه فرماندار و بخشدار بدون عذر موجه در جلسات شرکت ننماید بقیه اعضاء هیات اجرائی موظفند موضوع را صورتجلسه
کرده و مراتب را به مقام مافوق گزارش نمایند.
ماده ( 39اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیاتهای اجرائی در اسرع وقت تشکیل جلسه داده و پس از تعیین محل استقرار شعب ثبت نام و اخذ رای ،تعداد و محل شعب ثبتنام
ُن
و اخذ رای را صورتجلسه نموده و ه روز قبل از روز اخذ رای مبادرت به انتشار آگهی انتخابات حاوی تاریخ برگزاری انتخابات و اوقات اخذ رای وشرایط انتخابکنندگان
و مقررات جزائی و محل شعب ثبتنام و اخذ رای در حوزه انتخابیه مینمایند.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19محل شعبه ثبت نام و اخذ رای مندرج در آگهی انتخابات غیرقابل تغییر است؛ مگر اینکه دائر نمودن شعبه و یا ادامه کار آن در محل اعلام
شده قبل ،به علت حوادث غیرمترقبه و یا هر علت موجه دیگری به پیشنهاد هیأت اجرائی و اطلاع هیأت نظارت مقدور نباشد که در این صورت شعبه ثبت نام و اخذ
رأی جدید در نزدیک ترین مکان نسبت به شعبه قبلی به نحوی دایر می شود که خللی در مراجعه رأی دهندگان و تشخیص محل شعبه ایجاد نشود.
ماده ( 40اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأت اجرائی برای هر شعبه ثبت نام و اخذ رأی ،سه تا پنج نفر و در شعب پرتراکم هفت تا نه نفر و در تهران حداکثر تا یازده نفر از
معتمدان محل ،انتخاب و به فرماندار یا بخشدار جهت صدور حکم معرفی می نماید.
تبصره - 1در صورتی که در محل استقرار شعبه ثبت نام و اخذ رای به تعداد کافی معتمد باسواد نباشد هیأت اجرائی می تواند افرادی را از خارج (حتی االمکان از
محدوده همان بخش) برای آن شعبه انتخاب و به حکم فرماندار یا بخشدار اعزام نماید.
تبصره ( 2اصالحی -)1403ˏ12ˏ19اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی از بین خود یک رئیس و یک نایب رئیس انتخاب می نمایند و مابقی افراد به عنوان منشی می باشند.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت های اجرائی می توانند در صورت ضرورت با تأیید هیأت های نظارت نسبت به جایگزینی تمام یا عده ای از اعضای یک یا چند شعبه
ثبت نام و اخذ رأی اقدام نمایند.
ماده - 41ماموران انتظامی در حدود قانون موظف به ایجاد نظم و جلوگیری از هرگونه بینظمی در جریان انتخابات و حفاظت صندوقهای رایمیباشند نیروهای نظامی و
انتظامی حق دخالت در امور اجرایی و نظارت در انتخابات را ندارند.
ماده - 42هیاتهای اجرائی انتخابات شوراهای اسلامی مسوول صحت برگزاری انتخابات حوزه انتخابیه خود می باشند.
ماده - 43هیاتهای اجرائی میتوانند برای بعضی از مناطق که لازم باشد شعب سیار ثبتنام و أخذ رأی با ذکر مسیر حرکت و محل توقف تعیین نمایند.
ماده - 44هیاتهای اجرائی باید ترتیبی اتخاذ نمایند که یک روز قبل از اخذ رأی ،محل ثبتنام و اخذ رأی آماده باشد.
ماده ( 45اصالحی -)1386ˏ08ˏ27فرماندار و بخشدار هر حوزه انتخابیه مکلف است پس از وصول دستور وزارت کشور مبنی بر شروع انتخابات و همزمان با تشکیل
ت اجرائی ،تاریخ مراجعه داوطلبان عضویت در شوراهای اسلامی را ضمن انتشار آگهی به اطلاع کلیه اهالی حوزه انتخابیه برساند.
هیا
تبصره ( 1منسوخه -)1403ˏ12ˏ19مهلت مراجعه داوطلبان به فرمانداری ،بخشداری جهت اعلام داوطلبی هفت روز از تاریخ مقرر در آگهی ثبتنام میباشد.
تبصره (اصلاحی -)1403ˏ12ˏ19شرایط انتخاب شوندگان و تاریخ شروع و خاتمه قبول برگ اعلام داوطلبی از طرف فرماندار ،بخشدار در آگهی اعلام داوطلبی قید خواهد
شد.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده 45مکرر (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19داوطلبان باید ظرف هفت روز از تاریخ انتشار دستور شروع ثبت نام به وسیله وزارت کشور ،به سامانه الکترونیکی واحد که
وزارت کشور جهت ثبت نام اعلام کرده است ،مراجعه کنند .داوطلبان ضمن تکمیل پرسش نامه مخصوص اعلام داوطلبی ،گواهینامه ها و مدارک مربوط را بارگذاری
نموده و شناسه رهگیری اخذ می نمایند .وزارت کشور موظف است اطلاعات متقاضیان و نسخه ای از مدارک را پس از دریافت به هیأت های نظارت مربوط ارسال کند.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19داوطلبان انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا هنگام ثبت نام باید پرسش نامه الکترونیکی اعلام داوطلبی را که حاوی اطلاعات
شخصی ،خانوادگی و سوابق از جمله علمی ،شغلی ،سیاسی ،اجتماعی ،اقتصادی و فرهنگی می باشد ،تکمیل نمایند .مفاد پرسش نامه حداکثر یک ماه قبل از شروع ثبت
نام ،توسط وزارت کشور تهیه و پس از تأیید هیأت مرکزی نظارت ،به فرمانداری ها و بخشداری ها ابلاغ می شود.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19لزوم مراجعه حضوری داوطلبان برای ثبت نام یا تأیید نهائی آن به مراکز ثبت نام با تشخیص وزارت کشور است.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19عدم مراجعه به مراکز ثبت نام در موارد لزوم مراجعه حضوری موضوع تبصره ( )2این ماده ،عدم تکمیل پرسش نامه مخصوص اعلام
داوطلبی ،عدم بارگذاری مدارک و گواهینامه های مربوط و یا عدم اخذ شناسه رهگیری در موعد مقرر جهت تأیید نهائی ثبت نام ،به منزله عدم ثبت نام است.
تبصره (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19وزارت کشور موظف است امکان مراجعه حضوری برای داوطلبان شورای روستا را در بخشداری ها و فرمانداری ها فراهم نماید.
تبصره (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19داوطلبانی که در خارج از کشور به سر می برند ،باید جهت ثبت نام در مهلت قانونی به سفارتخانه یا نمایندگی های سیاسی یا
کنسولگری-های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور مراجعه نمایند .سفارت یا نمایندگی سیاسی یا کنسولگری مذکور مکلف است با فوریت ،مدارک ثبت نام
داوطلبان مذکور را از طریق وزارت امور خارجه به وزارت کشور ارسال کند تا نسبت به ثبت در سامانه و بررسی صالحیت وی در هیأت اجرائی حوزه انتخابیه ،اقدام
قانونی به عمل آید.
ماده ( 46اصالحی -)1403ˏ12ˏ19وزارت کشور و هیأت های نظارت به منظور بررسی سوابق داوطلبان در رابطه با شرایط مندرج در این قانون ،روزانه اطلاعات کامل ثبت
نام داوطلبان را حسب مورد به مراجع ذی صالح از جمله وزارت اطلاعات ،سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقالب اسلامی ،سازمان ثبت احوال کشور ،فرماندهی انتظامی
جمهوری اسلامی ایران و قوه قضائیه ارسال می کنند .مراجع مزبور مکلفند ظرف مهلت ده روز نسبت به ارسال پاسخ در خصوص هر یک از افراد اعلام شده به صورت
مکتوب و مستدل به همراه اسناد و مدارک اقدام نمایند .پاسخ مراجع مزبور باید تنها ناظر به وجود سوابق در خصوص شرایط مذکور در قانون باشد .مراجع مزبور
مکلفند در صورتی که هر یک از داوطلبان فاقد هرگونه سابقه ای نزد آنان باشد ،در پاسخ ارسالی ،نسبت به این موضوع تصریح کنند.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19وزارت کشور می تواند در صورت لزوم از داوطلبان انگشت نگاری نموده یا اطلاعات زیست سنجی (بیومتریک) اخذ نماید.
تبصره (2اصالحی -)1403ˏ12ˏ19عدم ارائه پاسخ در مهلت مقرر و یا ارسال پاسخ خالف واقع یا بدون اسناد و مدارک یا ارائه مدارک غیرمرتبط ،جرم است و مرتکب به
مجازات انفصال موقت از خدمات دولتی و عمومی از شش ماه تا یک سال محکوم می شود.
ماده ( 47اصالحی -)1396ˏ04ˏ20هیأتهای اجرائی پس از دریافت نتیجه استعلامات موظفند ظرف مدت چهاردهروز به صالحیت داوطلبان رسیدگی و نتیجه را به صورت
کتبی و رسمی به همراه پرونده کامل داوطلبان به هیأتهای نظارت متناظر ارسال نمایند.
ماده ( 48اصالحی -)1403ˏ12ˏ19
الف(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت اجرائی بخش ،نظر خود را در خصوص تأیید یا رد صالحیت داوطلبان انتخابات شورای اسلامی روستا ظرف مدت چهارده روز به هیأت
نظارت بخش اعلام می کند .هیأت نظارت بخش ظرف مدت بیست روز صالحیت داوطلبان را بررسی می نماید .نظر این هیأت توسط بخشدار به داوطلب و هیأت نظارت
شهرستان اعلام می شود .نظر هیأت نظارت بخش مبنی بر تأیید صالحیت داوطلب قطعی است .در صورت رد صالحیت ،داوطلب می تواند ظرف مدت چهار روز از تاریخ
اعلام نظر مذکور اعتراض خود را به هیأت نظارت شهرستان ارائه کند .هیأت نظارت شهرستان موظف است پرونده را ظرف مدت هفت روز بررسی کند .نظر هیأت
نظارت شهرستان در این خصوص قطعی است.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که پس از تأیید صالحیت داوطلبان انتخابات شوراهای اسلامی روستا و قبل از شروع اولین جلسه شورا ،با اعلام وزارت اطلاعات،
سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقالب اسلامی ،قوه قضائیه یا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ادله ای جدید مبنی بر سوابق سوء امنیتی یا اقتصادی یا
اخالقی یا فقدان شرایط داوطلبان به هیأت نظارت شهرستان واصل گردد ،این هیأت نسبت به بررسی مجدد صالحیت داوطلب ظرف یک هفته اقدام می کند و در
صورتی که صالحیت داوطلب در هیأت نظارت شهرستان رد شود ،داوطلب می تواند به هیأت نظارت استان اعتراض نماید .نظر هیأت نظارت استان مبنی بر تأیید یا رد
صالحیت داوطلب ،نهایی است.
ب(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت اجرائی شهرستان ،نظر خود را در خصوص تأیید یا رد صالحیت داوطلبان شورای اسلامی شهر ظرف مدت چهارده روز به هیأت نظارت
شهرستان اعلام می کند .هیأت نظارت شهرستان ظرف مدت بیست روز پس از بررسی صالحیت داوطلبان نظر خود را توسط فرماندار به داوطلب و هیأت نظارت استان
اعلام می کند .نظر هیأت نظارت شهرستان مبنی بر تأیید صالحیت داوطلب ،قطعی است .در صورت رد صالحیت ،داوطلب می تواند ظرف مدت چهار روز از تاریخ اعلام نظر
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
مذکور اعتراض خود را به هیأت نظارت استان ارائه کند .هیأت نظارت استان موظف است پرونده را ظرف مدت هفت روز بررسی کند .نظر هیأت نظارت استان در این
خصوص قطعی است.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورتی که پس از تأیید صالحیت داوطلبان انتخابات شوراهای اسلامی شهر و قبل از شروع اولین جلسه شورا با اعلام وزارت اطلاعات،
سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقالب اسلامی ،قوه قضائیه یا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ادله ای جدید مبنی بر سوابق سوء امنیتی یا اقتصادی یا
اخالقی یا فقدان شرایط داوطلبان واصل گردد ،هیأت نظارت استان نسبت به بررسی مجدد صالحیت داوطلب ظرف یک هفته اقدام می کند و در صورت رد صالحیت
داوطلب توسط هیأت نظارت استان ،داوطلب می تواند به هیأت مرکزی نظارت اعتراض خود را ارائه کند .نظر هیأت مرکزی نظارت مبنی بر تأیید یا رد صالحیت داوطلب،
نهایی است.
ماده - 49بررسی سوابق داوطلبان باید محرمانه انجام گیرد بطوری که موجب هتک حیثیت و آبروی افراد نشود و بررسیها از محدوده موارد مذکور در مواد 26و 27و
28و 29و 30این قانون خارج نگردد و افشای هرگونه اطلاعات دریافت شده توسط اعضای هیاتهای اجرائی و یا هر شخص دیگر ممنوع است.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هرگاه داوطلب به صورت کتبی از هیأت نظارت شهرستان تقاضای انتشار دلایل رد صالحیت خود را به صورت عمومی داشته باشد ،هیأت
مذکور مجاز است با رعایت موازین شرعی ،امنیتی و اخالقی دلایل رد صالحیت وی را به صورت مکتوب به هیأت اجرائی اعلام کند تا از طریق رسانه ها و پایگاههای اطلاع
رسانی رسمی محلی منتشر شود.
ماده - 50هیاتهای اجرائی مکلف اند در انجام وظایف خود بی طرفی کامل را رعایت نمایند و در صورت تخلف ،فرماندار یا بخشدار موظف است با رای اکثریت اعضای
هیات اجرائی نسبت به تعویض هر یک از معتمدین هیات اجرائی و در مواردی که انحلال هیات اجرائی ضروری باشد با تأیید استاندار و هیات نظارت استان اقدام
نماید .تشکیل مجدد هیات اجرائی با رعایت مقررات مندرج در این قانون انجام میگیرد و تصمیمات متخذه هیاتاجرائی منحله عنداللزوم وسیله هیات اجرائی جدید
قبل از انقضای مهلت قانونی رسیدگی به صالحیت داوطلبان قابل تجدیدنظر خواهد بود.
تبصره ( 1اصالحی -)1396ˏ04ˏ20داوطلبان شرکت در انتخابات شوراهای اسلامی روستا و شهر که صالحیت آنان در هیات اجرائی و نظارت بخش و روستا رد شده است
می توانند ظرف مدت 4روز از تاریخ اعلام اسامی نامزدهای انتخاباتی شکایت خود را به ترتیب داوطلبان شورای اسلامی روستا به هیات نظارت شهرستان و داوطلبان
شورایاسلامی شهر به هیات نظارت استان تسلیم نمایند.
تبصره - 2شاکیان می توانند شکایت خود را ظرف مهلت مقرر به هیات اجرائی مربوط نیز تسلیم نمایند .هیات اجرائی موظف است بالفاصله شکایات دریافتی را به
هیات نظارت ذیربط ارسال نماید.
تبصره - 3هیات نظارت موظف است ظرف مدت 10روز از تاریخ دریافت شکایات به آنها رسیدگی و نتیجه را به هیات اجرائی مربوط اعلام نماید .نظر هیات نظارت در این
م االجرا است.
خصوص قطعی و الز
تبصره ( 4اصالحی -)1386ˏ08ˏ27فرماندار یا بخشدار به عنوان رئیس هیات اجرائی موظف است پس از وصول نظریه هیات نظارت ،اسامی آن تعداد از داوطلبانی را نیز
که صالحیت آنان مورد تأیید هیاتنظارت قرار گرفته است از طریق انتشار آگهی به اطلاع اهالی برساند.
ماده - 51فرماندار یا بخشدار یا نمایندگان آنان مکلف اند فهرست اسامی نامزدهای تایید شده انتخابات را ظرف 3روز از طریق انتشار آگهی به اطلاع اهالی حوزه
انتخابیه برسانند.
ماده ( 52اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأتهای اجرائی موظفاند از تاریخ اعلام نهائی صالحیت داوطلبان تا دو روز پس از اعلام نتیجه اخذ رای انتخابات شکایت واصله را اعم از
اینکه هویت شاکی مشخص باشد یا خیر بپذیرند و از تاریخ دریافت شکایات ظرف مدت پنج روز در جلسه مشترک هیات اجرائی و هیات نظارت به آنها رسیدگی و اخذ
تصمیم نمایند.
د -هیأتهای نظارت و وظایف آنها
ماده - 53کیفیت نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی کشور طبق مواد 73و 74قانون اصلاح قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری و انتخابات شوراهای مزبور
مصوب 1365/ 4/ 29خواهد بود.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت نظارت شهرستان با عضویت پنج نفر معتمد واجد شرایط مقرر در ماده ( 30مکرر) این قانون که یک نفر از آنان دارای حداقل مدرک
کارشناسی حقوق با سابقه نظارت یا اجرای انتخابات است ،پس از اخذ نظر از نماینده یا نمایندگان آن شهرستان ،توسط هیأت عالی نظارت استان تشکیل می گردد.
ماده - 54اعالم نتیجه اخذ رای انتخابات شوراهای اسلامی روستا و بخش بعهده بخشدار و در انتخابات شوراهای اسلامی شهر به عهده فرماندا ر خواهد بود.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده ( 55اصالحی -)1396ˏ04ˏ20تایید صحت انتخابات شوراهای روستا و بخش با هیات نظارت بخش و اعلام آن توسط بخشدار انجام می گیرد .در این خصوص چنانچه
کسی شکایت داشته باشد ظرف مدت دو روز پس از اعلام نتیجه انتخابات به هیات نظارت شهرستان ارسال و هیات مذکور ظرف مدت 15روز نظر نهائی خود را اعلام
خواهد نمود.
ماده ( 56اصالحی -)1396ˏ04ˏ20تایید صحت انتخابات شوراهای شهر با هیات نظارت شهرستان است و اعلام آن توسط فرماندار انجام می گیرد .در این خصوص چنانچه
کسی شکایت داشته باشد ظرف مدت دو روز پس از اعلام نتیجه انتخابات به هیات نظارت استان ارسال و هیات مذکور ظرف مدت 15روز نظر نهائی خود را اعلام
خواهد نمود.
ماه 56مکرر(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19فرمانداران و بخشداران سراسر کشور پس از تأیید صحت انتخابات و دستور وزارت کشور مبنی بر امحای آرا ،با حضور نماینده
هیأت اجرایی و رئیس هیأت نظارت بر انتخابات استان یا شهرستان نسبت به امحای آرای انتخابات شهر یا روستا ،به نحو مقتضی اقدام و مراتب را صورتجلسه و به
وزارت کشور ارسال می کنند.
ماده - 57توقف یا ابطال انتخابات یک یا چند شعبه اخذ رای در روستاها به پیشنهاد هیات نظارت شهرستان و تایید هیات نظارت استان خواهدبود.
ماده ( 58اصالحی -)1396ˏ04ˏ20در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و شهرک توقف یا ابطال انتخابات یک یا چند شعبه اخذ رای که در سرنوشت انتخابات مؤثر باشد به
پیشنهاد هیات نظارت استان و تایید هیات مرکزی نظارت خواهد بود.
تبصره (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06ابطال آراء باید مستند به قانون و همراه با اسناد و مدارک معتبر باشد .درغیراین صورت ابطال آراء جرم تلقی شده و مرتکب یا مرتکبین
و نیز کسانی که گزارش یاشهادت کذب داده باشند طبق قانون مجازات میشوند.
ماده ( 59اصالحی -)1386ˏ08ˏ27این ماده به بعد از ماده ( )63منتقل می شود.
ماده ( 60اصالحی -)1396ˏ04ˏ20جلسات هیأت مرکزی نظارت و هیأتهای نظارت شهرستان با حضور حداقل دو سوم اعضاء و جلسات هیأتهای نظارت استان و بخش با
حضور کلیه اعضاء تشکیل و مصوبات آنها با رأی اکثریت مطلق معتبر خواهد بود.
تبصره - 1در صورت تساوی آرا در تصمیمگیریها ،تصمیمی را که رئیس جلسه با آن موافقت دارد معتبر است.
تبصره - 2اعضای هیأتهای نظارت بخش و شهرستان و استان و ناظرین در شعب ثبت نام و اخذ رای باید در انجام وظایف خود بی طرفی کامل را رعایت نمایند .در صورت
تخلف ،فرد متخلف توسط هیأت نظارت مافوق برکنار میشود و چنانچه اکثر اعضای هیأت نظارت بیطرفی کامل را رعایت نکنند هیات متخلف توسط هیأت مرکزی نظارت
منحل خواهد شد.
تبصره ( 3الحاقی -)1396ˏ04ˏ20در صورت عدم حضور هر یک از اعضای هیأتهای نظارت در دو جلسه متوالی و یا چهار جلسه غیرمتوالی و یا استنکاف از امضای
صورتجلسات ،اقدام لازم جهت معرفی جایگزین توسط هیأت نظارت مربوطه صورت خواهد گرفت.
ماده - 61هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی ،به طرق زیر نظارت خود را اعمال مینمایند:
الف -گزارشهای وزارت کشور و بازرسیهای آن.
ب -اعزام بازرسان مستقل در صورت لزوم برای رسیدگی به شکایات مربوط به هیاتهای اجرائی و مباشرین وزارت کشور.
ج -رسیدگی نهائی شکایات و پروندهها و مدارک انتخابات.
د -تعیین ناظر در تمام هیاتهای مربوط به انتخابات.
تبصره ( 1اصالحی -)1396ˏ10ˏ24دبیرخانه دائمی هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات در مجلس شورای اسلامی در اجرای ماده ( )53این قانون با امکانات موجود مجلس
شورای اسلامی مستقر میشود .کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور موظف است مطابق آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی ساختار سازمانی متناسب را حداکثر
ش ماه تهیه نموده و به منظور تصویب در اختیار کمیسیون آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی قرار دهد.
ظرف مدت ش
تبصره ( 2اصالحی )1396ˏ10ˏ24ـ هیأتهای نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی می توانند از کارمندان دولت در جهت نظارت بر انتخابات کمک بگیرند.
تبصره (3اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأت مرکزی نظارت در خصوص تأیید و یا رد صالحیت نامزدها تنها در چهارچوب ماده ( )51این قانون اقدام می کند.
تبصره ( 4منسوخه )1403ˏ12ˏ19ـ داوطلبان رد صالحیت شده در حوزههای انتخابیه شهرهای با جمعیت بیش از دویست هزار نفر میتوانند ظرف مدت چهارروز از زمان
ابلاغ عدم صالحیت آنها وفق نظر هیأت نظارت استان توسط فرمانداری ها اعتراض خود را به هیأت مرکزی نظارت تحویل نمایند و هیأت مرکزی نظارت ظرف مدت ده روز
پس از دریافت اعتراض ،نظر قطعی و لازم االجرای خود را به ستاد انتخابات استان مربوطه اعلام خواهد کرد.
تبصره ( 5منسوخه )1403ˏ12ˏ19ـ در صورت اعتراض داوطلبان به تصمیمات و آراء هیأتهای نظارت استان ،مراتب در هیأت مرکزی با حضور رئیس هیأت نظارت استان
رسیدگی و ظرف مدت پنج روز از اعلام رد صالحیت اعلام نظر می گردد .این رأی قطعی و لازم االجراء است.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده 61مکرر (الحاقی -)1396ˏ04ˏ20هیچ سازمان یا دستگاهی به استثنای وزارت کشور و هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی کشور تحت عنوان اجرای
قانون یا نظارت بر انتخابات مجاز نیست در امر انتخابات دخالت کند.
ماده - 62هیاتهای اجرائی موظفاند هیاتهای نظارت مربوط را در جریان کلیه مراحل و امور انتخابات قرار دهند.
ماده ( 63اصالحی -)1386ˏ08ˏ27در تمام مدتی که انتخابات برگزار می شود هیات مرکزی نظارت در سراسر کشور و هیات نظارت استان و شهرستان و هیاتهای بخش
در حوزه های انتخابیه خود بر کیفیت انتخابات نظارت کامل خواهند داشت و در هر مورد که سوء جریان یا تخلفی مشاهده کنند آنرا به بخشداران و فرمانداران اعلام و
آنان موظف اند بنا به نظر هیاتهای مذکور طبق قانون انتخابات در رفع نواقص اقدام کنند و هیاتهای نظارت استانها مکلف اند مسائل مورد اختلاف را در همان استان
ه هیات مرکزی نظارت گزارش خواهند کرد.
حل نمایند و در صورتی که رؤسای هیأتهای اجرائی نظارت آنان را لحاظ ننمایند مراتب را جهت رسیدگی نهائی ب
ماده ( 63مکرر)(اصلاحی - )1396ˏ04ˏ20این ماده بهعنوان تبصره ( )2به ماده ( )61قانون منتقل میشود.
ماده - 64وزارت کشور موظف است حداقل یک ماه قبل از صدور دستور شروع انتخابات در هر یک از حوزههای انتخابیه مراتب را به اطلاع وتایید هیات مرکزی نظارت
برساند.
ماده - 65هیاتهای اجرائی موظف اند یک نسخه از صورتجلسه اقدامات خود را به ناظرین تسلیم نمایند .در هر مورد که وجود امضای هیاتهای اجرائی در قانون
انتخابات پیش بینی شده است امضای ناظرین نیز لازم است.
ی تواند مأمورینی جهت بازرسی و کنترل جریان انتخابات بطور ثابت یا سیار به حوز ه های انتخابیه اعزام نماید.
ماده - 66وزارت کشور به منظور حسن انجام انتخابات م
هـ -تخلفات
ماده (67اصالحی )1403ˏ12ˏ19ـ علاوه بر جرائم مندرج در سایر مواد این قانون ،ارتکاب رفتارهای زیر در فضای واقعی یا مجازی جرم محسوب و مرتکب به مجازات درجه
شش موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی به استثنای حبس و علاوه بر آن به محرومیت از دو دوره داوطلبی در انتخابات شوراهای اسلامی کشور محکوم می شود.
الف -هرگونه خرید و فروش مستقیم یا غیرمستقیم رأی یا فعالیت و تبلیغات انتخاباتی مستقیم و غیرمستقیم از طریق توزیع اقالم و لوازمی که برای دریافت کننده
جنبه انتفاعی داشته باشد ،اعطای کمک های نقدی و غیرنقدی به اشخاص حقیقی و حقوقی ،اماکن عمومی و مذهبی ،هیأت ها و امور خیریه ،اعطای وام ،پاداش و یا
امتیازات از زمان ثبت نام در انتخابات
ب -تقلب ،جعل ،دستکاری ،تخریب ،از بین بردن ،جا به جایی ،ربودن یا اخفای آرا ،صورتجلسات ،اسناد ،مدارک ،تجهیزات ،برنامه ها ،داده های رایانه ای و یا نتایج
انتخابات
ج -تهدید یا تطمیع در امر انتخابات از قبیل تهدید افراد جهت رأی دادن به نامزد یا نامزدهای خاص
دـ رأی دادن با مدارک جعلی
هـ -رأی دادن با مدارک دیگری
و -رأی دادن بیش از یک بار
ز -اخلال در امر انتخابات به نحوی که روند عادی انتخابات را دچار ایراد نماید ،از قبیل تأخیر یا تعجیل در شروع یا اجرای انتخابات ،ثبت نام و رأی گیری ،تعجیل در بستن
شعبه یا عدم اخذ رأی از رأی دهندگان
ح -کم و زیاد کردن آرا و یا تعرفه ها
ط -رأی گرفتن با مدارک کسی که حضور ندارد
ی -توصیه به رأی دهنده در محل اخذ رأی مبنی بر انتخاب یا عدم انتخاب و یا تبلیغ به نفع یا ضرر نامزد یا نامزدهای معین از طرف عوامل اجرائی و نظارت یا افراد
متفرقه
ک -باز کردن و یا شکستن قفل محل نگهداری و الک و مهر صندوق-های رأی بدون مجوز
ل -دخالت در امر انتخابات با سند مجعول یا سمت مجعول یا به هر نحو غیرقانونی
م -ایجاد رعب و وحشت برای رأی دهندگان یا اعضای شعبه ثبت نام و اخذ رأی با سالح یا بدون سالح
ن -ممانعت از اعمال وظایف قانونی مقامات و کسانی که مطابق قوانین و مقررات در فرایند انتخابات و یا شعب اخذ رأی دارای وظایفی هستند
س ـ عدم رعایت بی طرفی و جانبداری از نامزد انتخاباتی توسط مجریان و ناظران انتخابات اعم از اعضای هیأت های نظارت و ناظران شعب ثبت نام و اخذ رأی و بازرس ها
ع -تبانی در انتخابات از جمله کناره گیری نامزد یا نامزدها با اخذ هرگونه امتیاز یا مواردی که جنبه انتفاعی داشته باشد
ف -توهین به اعضای هیأت های نظارت و اجرائی و مجریان و ناظران انتخابات یا تهدید آنان
ص -دستور و یا تحریک کارکنان کلیه دستگاههای اجرائی موضوع ماده ( )5قانون مدیریت خدمات کشوری برای فعالیت تبلیغاتی به نفع یا ضرر نامزد یا نامزدها ،توسط
مقامات دستگاههای مزبور (اعم از وقت اداری یا خارج از آن)
ق -انجام یا عدم انجام هرگونه عملی که باعث محروم شدن رأی دهندگان از شرکت در انتخابات یا مخدوش شدن رأی مردم از ناحیه اعضای شعبه اخذ رأی یا مجریان و
ناظران انتخابات باشد؛ از قبیل خودداری کردن از ثبت نام در دستگاه احراز هویت یا ممهور نمودن برگه تعرفه ،خودداری از صدور تعرفه
ر -افزایش یا کاهش تعداد شعب ،تعرفه ها ،صندوق ها و یا عوامل و اسناد انتخاباتی یا انتقال یا جا به جایی صندوق اخذ رأی به غیر از محل آگهی شده بدون رعایت
تشریفات قانونی
ش -اعلام و القای انصراف ،شکست و یا پیروزی نامزدهای انتخابات یا اعلام نتایج بدون رعایت تشریفات قانونی در فضای عمومی
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره (1اصالحی )1403ˏ12ˏ19ـ چنانچه وقوع جرائم مندرج در این ماده موجب گردد تا جریان انتخابات در یک یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رأی از مسیر قانونی خود خارج
شود و در نتیجه انتخابات مؤثر باشد ،مراتب جهت اخذ تصمیم به هیأت نظارت استان اعلام می گردد.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مجازات ارتکاب اعمال موضوع بند «م» این ماده به شرح زیر است:
الف(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19چنانچه مرتکب ،بدون اسلحه ایجاد رعب و وحشت نماید ،به حداکثر مجازات شالق درجه شش موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی
محکوم می شود.
ب(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19چنانچه ایجاد رعب و وحشت ،به تحریک یا بالمباشره همراه با اسلحه باشد و محاربه صدق نکند ،به حبس درجه پنج موضوع ماده ( )19قانون
مجازات اسلامی و شالق از سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه محکوم می شود .در صورتی که محاربه صدق نماید به مجازات محاربه محکوم می شود.
و (الحاقی –)1386ˏ08ˏ27سایر مقررات انتخابات.
ماده 67مکرر(1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19بازشماری آرای یک یا چند صندوق به درخواست نامزد یا هیأت های اجرائی و با تأیید هیأت نظارت شهرستان در مورد انتخابات
روستا و هیأت نظارت استان در مورد انتخابات شهر ،امکان پذیر است .هیأت های نظارت نیز خود رأسا می توانند در صورت لزوم با هماهنگی هیأت نظارت استان اقدام
به بازشماری آرا نمایند .هیأت های اجرائی موظف به همکاری برای بازشماری آرا می باشند .بازشماری آرا در صورتی که به درخواست نامزد باشد ،با حضور او یا
نماینده وی انجام می شود .در تمامی موارد ،بازشماری آرا باید با حضور حداقل یکی از اعضای هیأت های نظارت یا ناظر منتخب هیأت صورت گیرد.
ماده 67مکرر (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هر شخص حقیقی و حقوقی می تواند وقوع تخلف یا جرم در انتخابات را به هیأت های نظارت گزارش دهد.
ماده 67مکرر (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19قوه قضائیه به تعداد کافی شعب موجود در هر حوزه قضائی را به منظور رسیدگی فوری و خارج از نوبت به جرائم انتخاباتی
اختصاص می دهد.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19رسیدگی به جرائم انتخاباتی اعضای هیأتهای اجرائی بخش و شهرستان ،هیأتهای نظارت بخش و شهرستان و داوطلبان و نامزدها در
صالحیت مراجع حوزه قضائی مرکز استان محل وقوع جرم است.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19جرائم انتخاباتی اعضای ستاد انتخابات کشور و استان ها ،هیأت اجرائی مرکزی و هیأت مرکزی نظارت ،هیأت های نظارت استان و
همچنین فرمانداران مراکز استان ها در دادگاههای کیفری تهران رسیدگی می شود.
تبصره ( 3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در صورت وقوع تخلفات انتخاباتی ،مراتب به صورت مستند به مراجع ذی صالح رسیدگی به تخلفات اداری -انضباطی سازمان متبوع از
جمله هیأت های رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان اعلام می شود و مراجع مذکور موظفند حداکثر یک ماه پس از پایان فرایند انتخابات ،به تخلف رسیدگی کنند.
تبصره (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19به هیأتهای رسیدگی به تخلفات اداری وزارت کشور و هیأت مرکزی نظارت اجازه داده می شود که به ترتیب به تخلفات انتخاباتی عوامل
اجرائی و نظارت اشخاص غیرکارمند رسیدگی کنند .متخلف ،از همکاری به عنوان عامل اجرائی یا عامل نظارت برای یک تا سه دوره از برگزاری هر یک از انتخابات مندرج
در اصل ششم قانون اساسی محروم می-شود.
ماده 67مکرر (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت های اجرائی و نظارت مکلفند علاوه بر دریافت گزارش های ارسالی در خصوص تخلف یا جرم ،ضمن رسیدگی فوری مراتب را
به هیأت های نظارت باالتر ارجاع دهند.
فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران نیز مکلف است ،در چهارچوب قوانین ،اقدامات لازم را نسبت به پیشگیری از وقوع تخلف یا جرم و برخورد با آن به عمل آورد.
تبصره (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19وزارت کشور و سایر نهادهای ذی صالح در چهارچوب قوانین موظفند هرگونه تبلیغات انتخاباتی خارج از مهلت مقرر قانونی و یا جرائم
انتخاباتی را بررسی نموده و گزارش آن را به هیأت های نظارت و مراجع قضائی ارسال کنند.
ماده 67مکرر (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19به منظور پیشگیری از ارتکاب جرائم و تخلفات انتخاباتی:
الف -شورای عالی پیشگیری از وقوع جرم در چهارچوب وظایف خود راهبردها ،برنامه ها ،تدابیر و سایر اقدامات لازم در حوزه پیشگیری از وقوع جرائم انتخاباتی را
ُن
حداقل ه ماه قبل از برگزاری انتخابات اتخاذ می کند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ب -دبیرخانه شورای عالی پیشگیری از وقوع جرم و معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه مکلفند با استفاده از امکانات موجود پژوهش های لازم برای
آسیب شناسی علل وقوع جرائم انتخاباتی و راههای پیشگیری از آن را انجام داده و نتایج آن را برای اتخاذ تصمیم به شورای عالی پیشگیری از وقوع جرم ارائه دهند.
ماده 67مکرر ( 6الحاقی )1403ˏ12ˏ19ـ کلیه وزارتخانه ها ،سازمانها ،ادارات دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و نهادهای انقالبی و شهرداری ها و سازمان های وابسته
به شهرداری موظفند حسب درخواست هیأتهای نظارت بر انتخابات شوراها ،وزارت کشور ،استانداران ،فرمانداران و بخشداران ،کارکنان و سایر امکانات پشتیبانی و
مالی خود را تا تأیید نهائی انتخابات توسط هیأتهای مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در اختیار آنان قرار دهند .بدیهـی است مدت همکـاری
کارکنان مـذکور جزء ایام مأموریت نامبردگان محسوب می شود.
ماده ( 87انتقالی از فصل پنجم)(الحاقی - )1386ˏ08ˏ27هزینه برگزاری انتخابات شوراها از شمول قانون محاسبات عمومی مستثنی است.
ماده ( 88انتقالی از فصل پنجم)(الحاقی - )1386ˏ08ˏ27سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است برنامه های آموزشی انتخاباتی را که وزارت کشور و
شوراهای نظارت بر انتخابات ضروری تشخیص می دهد ،همچنین کلیه اعلامیه ها و اطلاعیه های مربوط به انتخابات را از شبکه سراسری یا محلی استانی صدا و سیمای
جمهوریاسلامی ایران پخش نماید.
تبصره (الحاقی -)1386ˏ08ˏ27کلیه وزارتخانه ها و سازمان ها و نهادها و مؤسسات دولتی موظف اند به منظور توجیه و آگاه سازی مردم از چگونگی انتخابات شوراها ،با
وزارت کشور همکاری نمایند.
ماده ( 89انتقالی از فصل پنجم)(الحاقی - )1386ˏ08ˏ27رسیدگی به تخلفات مأمورین نظامی و انتظامی از مفاد این قانون حسب مورد بر عهده هیأت های رسیدگی به
تخلفات مأمورین مزبور مندرج در قوانین مربوطه خواهد بود.
ماده ( 90انتقالی از فصل پنجم)(اصلاحی - )1403ˏ12ˏ19فعالیت تبلیغات انتخاباتی نامزدهای عضویت در شوراهای اسلامی شهر و روستا ،هشت روز قبل از روز اخذ رأی
آغاز می شود و تا بیست و چهار ساعت قبل از زمان اخذ رأی ،مطابق بندهای زیر ادامه دارد .متخلفان از مفاد این ماده به یکی از مجازات های درجه شش مندرج در ماده
( )19قانون مجازات اسلامی به استثنای حبس و علاوه بر آن به محرومیت از دو دوره داوطلبی در انتخابات شوراهای اسلامی کشور محکوم می شوند.
الف(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19موارد زیر به عنوان تخلف تبلیغاتی محسوب می شود:
-1هرگونه تبلیغ علیه دیگر داوطلبان؛ افراد تنها می توانند شایستگی های خود یا داوطلب مورد نظرشان را مطرح نمایند
-2هرگونه هتک حرمت و حیثیت و تهدید داوطلبان
-3نوشتن یا اظهار مطالب خالف واقع
-4دیوارنویسی
5ـ فعالیت تبلیغاتی نظیر سخنرانی و انتشار تبلیغات علیه یا به نفع نامزد خاص خارج از مهلت قانونی تبلیغات
-6اخالل و بر هم زدن اجتماعات و سخنرانی های قانونی و تعرض به ستادهای انتخاباتی نامزدها
-7استفاده از کاروان های تبلیغاتی
-8دادن هرگونه وعده های انتخاباتی خارج از حدود صالحیت شوراهای اسلامی توسط نامزدها
-9استفاده از آثار تبلیغاتی متضمن موارد مغایر عفت عمومی و یا موازین شرع
-10اقدامات مغایر امنیت ملی نظیر ایجاد تفرقه قومی و مذهبی
-11استفاده از نمادهای خاص نظیر لباس یا رنگ مشخص جهت تبلیغات نامزدها در شعب اخذ رأی
ب(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هرگونه انتشار نظر یا تصویر مقامات و مدیران و اشخاص موضوع ماده ( 75مکرر )6این قانون ،به نفع یا ضرر نامزدها و جریان ها و احزاب و
گروههای سیاسی در جریان انتخابات به جز مواردی که قبًال جنبه عمومی پیدا کرده ،ممنوع است .استفاده از اظهارنظر ،نام ،تصویر یا نماد سایر اشخاص حقیقی و حقوقی
و همچنین احزاب و گروههای سیاسی در تبلیغات انتخاباتی منوط به ارائه موافقت کتبی آنها به هیأت اجرائی مربوط مطابق قانون است.
ج(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیچ کس حق ندارد آگهی تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی را که در محل های مجاز الصاق گردیده ،در زمان قانونی تبلیغات معدوم یا مخدوش
نماید.
تبصره (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نقدهای بدون توهین ،افترا یا اکاذیب از شمول حکم این ماده مستثنی است.
ماده 90مکرر (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در راستای بند ( )3سیاست های کلی انتخابات و به منظور ایجاد عدالت انتخاباتی ،نهادها و دستگاههای اجرائی موضوع ماده ()5
ًا
قانون مدیریت خدمات کشوری ،یک ماه قبل از شروع تبلیغات انتخاباتی فهرست و مشخصات کامل امکاناتی که عرف می توان از آنها برای تبلیغات عمومی در انتخابات
استفاده کرد و برنامه زمان بندی پیشنهادی خود را در اختیار هیأت اجرائی شهرستان قرار می دهند .این هیأت موظف است حداکثر دو هفته قبل از شروع تبلیغات،
فهرست امکانات ،تسهیلات و برنامه زمان بندی ،هزینه استفاده از آنها و نحوه مراجعه نامزدها برای استفاده را مبتنی بر اصل برابری فرصت تبلیغاتی و عدالت
انتخاباتی حسب هر حوزه انتخابیه ،به اطلاع نامزدها برساند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19استفاده از امکانات و اموال دستگاههای موضوع ماده ( )5قانون مدیریت خدمات کشوری برای فعالیت یا تبلیغات انتخاباتی در غیر از
موارد مجاز در این قانون توسط کارکنان ،داوطلبان ،نامزدها و یا هر شخص دیگر ،ممنوع و مرتکب به مجازات جرم سوءاستفاده از اموال و امکانات دولتی محکوم می
شود.
ماده 90مکرر (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هرگونه نماد ،آگهی و آثار تبلیغاتی انتخابات شوراها باید قبل از شروع اخذ رأی از محل شعبه ثبت نام و اخذ رأی و محیط پیرامون
آن امحا گردد .مسؤولیت این امر بر عهده رئیس شعبه است .فرماندهی انتظامی موظف به همکاری با رئیس شعبه می باشد.
ماده 90مکرر (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19کلیه مطبوعات و رسانه های دیداری و شنیداری اعم از مکتوب و الکترونیکی از قبیل شبکه های مجازی ،حق ندارند که مطالبی در
نقد یا رد نامزدها یا فهرست های انتخاباتی درج کنند و یا برخالف واقع مطلبی بنویسند که دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد .آن رسانه در
صورت مکتوب بودن ملزم است در اولین شماره و در صورت الکترونیکی بودن مکلف به انتشار پاسخ نامزد یا فهرست حداکثر تا یک ساعت پس از دریافت پاسخ می
باشد .رسانه های مذکور موظف به درج پاسخ به صورت رایگان در همان صفحه ،ستون و جایگاه و همان حروف که اصل مطلب منتشر شده است ،می باشند ،مشروط بر
اینکه جواب از دو برابر اصل مطلب تجاوز نکند.
در صورتی که آن رسانه منتشر نشود ،مسؤول آن باید با هزینه خود پاسخ نامزد یا فهرست را به رسانه مشابه دیگری که قبل از پایان مهلت قانونی تبلیغات منتشر
می شود ،ارسال کند و آن رسانه مکلف به درج آن در اولین انتشار خود می باشد.
درصورتی که رسانه مزبور اطلاع رسانی نکند یا قبل از ساعات ممنوعیت تبلیغاتی منتشر نشود ،نامزد یا فهرست می تواند پاسخ خود را به رسانه مشابه ارسال و
منتشر کند و مدیر رسانه متخلف مکلف به پرداخت کلیه هزینه های انتشار است.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نقدهای بدون توهین ،افترا یا اکاذیب از شمول حکم این ماده مستثنی است.
ماده 90مکرر (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19ستاد تبلیغات انتخابات ،مرکزی است که فعالیت های انتخاباتی و تبلیغاتی نامزدها و طرفداران آنان در آن ساماندهی و انجام می
شود و عناوین مشابه نظیر ستاد مردمی ،مرکز ،مجمع ،کانون هواداران و غیره «ستاد تبلیغاتی» محسوب می شوند .هر نامزد می تواند یک ستاد اصلی و به تعداد مناطق
شهرداری یک ستاد فرعی داشته باشد .همچنین هر نامزد می تواند یک ستاد بانوان به صورت جداگانه داشته باشد .نامزد موظف است نشانی ستادها و همچنین
مسؤول ستادهای مربوط خود را به هیأت اجرائی شهرستان و بخش اعلام نماید .همچنین هر نامزد می تواند یک ستاد انتخاباتی مجازی به صورت تارنمای اینترنتی
داشته باشد و موظف است که نشانی و مشخصات دقیق درگاه و همچنین مسؤول آن را به هیأت اجرائی شهرستان و بخش اعلام نماید .نامزد موظف است پیوند (لینک)
سایر درگاههای مجازی قانونی مانند پیام رسان اجتماعی و برنامک را در تارنمای مذکور قرار دهد .کلیه تبلیغات و فعالیت های انتخاباتی نامزد در فضای مجازی تنها در
این تارنما و درگاههای معرفی شده صورت می پذیرد .وزارت کشور از طریق هیأت اجرائی مربوط محتوای ضروری برای اطلاع رسانی عمومی مانند مقررات ،دستورالعمل
ها و اطلاعیه ها را در دسترس عموم مردم قرار می دهد .نامزد موظف است که الزامات قانونی را به مسؤوالن ستادها و طرفداران خود اطلاع رسانی کند.
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در پایان مهلت قانونی تبلیغات ،کلیه ستادهای انتخاباتی تعطیل می شود و فعالیت ستادهای مجازی و درگاههای نشر و همچنین کلیه
تبلیغات نامزدها در درگاههای مختلف تا پایان اعلام رسمی نتیجه انتخابات متوقف می شود.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نامزدها و مسؤوالن ستادها موظف به نظارت بر ستادهای حقیقی و مجازی بوده و نسبت به اعمال ارتکابی در ستادها دارای مسؤولیت
هستند .در صورت ارتکاب جرائم انتخاباتی در ستادها علاوه بر مجازات مرتکب ،نامزد نیز برای جرائم انتخاباتی ارتکابی در ستاد حقیقی و مجازی به مجازات درجه هفت
موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی محکوم می شوند.
ًا
ماده 90مکرر (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19چاپخانه ها ،مراکز تکثیر و سایر اشخاص منحصر در صورت درخواست کتبی نامزد یا مسؤول ستاد تبلیغات وی با رعایت ضوابط،
مجاز به چاپ و آگهی تبلیغات انتخاباتی می باشند .نام و نشانی چاپخانه یا مرکز تکثیر و تاریخ چاپ باید در زیر آگهی درج شود .در صورت عدم درج این موارد ،آگهی در
حکم آگهی غیرمجاز می باشد .تولید ،انتشار و بازنشر هرگونه محتوا یا اخبار جعلی یا خالف واقع و یا تخریب و تهدید توسط هر یک از نامزدها و یا ستادهای ایشان در هر
یک از درگاههای نشر داخلی یا خارجی در فضای مجازی ،ممنوع بوده و جرم محسوب می شود .در صورت نقض این حکم ،مرتکب مجرم شناخته شده و به مجازات درجه
شش موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی به استثنای حبس محکوم می شود.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19منظور از تخریب ،ارتکاب هرگونه جرم علیه شخصیت اشخاص از جمله توهین ،افترا و نشر اکاذیب است.
ماده 90مکرر (6الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مقامات موضوع ماده ( )71قانون مدیریت خدمات کشوری ،ائمه جمعه دائمی و موقت ،کارکنان نیروهای مسلح ،رئیس و اعضای
هیأت های نظارت ،هیأت های اجرائی و ستاد انتخابات در کلیه سطوح ،فرمانداران ،بخشداران ،شهرداران و معاونان و مشاوران آنها و بازرسان و سایر دست اندرکاران
امور اجرائی و نظارتی انتخابات در طول مدت مسؤولیت در فرایند انتخابات موظفند در ساعات و محیط اداری و غیراداری بی طرفی کامل را حفظ نمایند و نمی توانند به
نفع یا به ضرر نامزدها و احزاب و گروههای سیاسی در انتخابات و مواضع آنها اقدام یا اعلام نظر کنند .عدم رعایت مفاد این ماده ،جرم است و مرتکب به جزای نقدی
درجه شش موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی و به انفصال از خدمات دولتی و عمومی از شش ماه تا یک سال محکوم می شود.
ماده 90مکرر (7الحاقی -)1403ˏ12ˏ19الصاق اعلامیه و هرگونه آگهی تبلیغاتی روی عالئم راهنمایی ،تابلوی بیمارستان ها و تابلوی مدارس و سایر مؤسسات آموزشی و
سازمان های عمومی و ادارات دولتی و سازمان های وابسته به دولت و خودروهای دولتی و اتوبوس های شرکت واحد اتوبوسرانی و تأسیسات عمومی و دولتی و صندوق
های پست ،باجه های تلفن ،ایستگاههای (پست-های) برق و تلفن ،تابلوها و همچنین اماکن بخش خصوصی (مگر با رضایت اشخاص ذی حق) در سراسر کشور ممنوع
می باشد و مرتکب به مجازات درجه هفت موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی به استثنای حبس محکوم می شود.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مأموران انتظامی مکلفند در صورت مشاهده جرم ،مرتکبان را دستگیر نموده و به مقامات قضائی تحویل دهند.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نصب آثار تبلیغاتی در محل ستادهای تبلیغاتی نامزدها مجاز می باشد .تنظیم و تقسیم سایر جایگاههایی که جهت نصب اقالم تبلیغاتی
توسط شهرداری ها و دهیاری ها اختصاص می یابد ،با رعایت مساوات مطابق آیین نامه این قانون است که توسط هیأت اجرائی شهرستان اعلام می شود و هیأت مزبور
مکلف به تضمین اجرای آن است .تخلف از حکم این تبصره مشمول مجازات این ماده می باشد.
فصل سوم (اصلاحی -)1382ˏ07ˏ06وظایف و اختیارات شوراها
ماده - 68وظایف و اختیارات شورای اسلامی روستا عبارتست از:
الف (اصلاحی -)1386ˏ08ˏ27نظارت و پیگیری بر حسن اجرای مصوبات شورای اسلامی روستا.
ی ها و نیازها به مقامات ذی ربط.
ب (اصلاحی -)1382ˏ07ˏ06ارائه پیشنهاد جهت رفع کمبودها ،نارسای
مقامات مذکور موظف به بررسی پیشنهادها و ارائه پاسخ ،حداکثر ظرف مدت دو ماه ،به شورا هستند .در صورت عدم ارائه پاسخ در موعد مقرر ،مراتب برای پیگیری
قانونی به اطلاع مقامات مافوق می رسد.
ج (اصلاحی -)1382ˏ07ˏ06تشکیل گردهمایی عمومی جهت ارائه گزارش کار و دریافت پیشنهادها و پاسخ به سؤاالت و جلب مشارکت و خودیاری مردم برای پیشبرد
امور روستا حداقل دو بار در سال و با پانزده روز اعلام قبلی.
د -تبیین و توجیه سیاستهای دولت و تشویق و ترغیب روستائیان جهت اجرای سیاستهای مذکور.
هـ -نظارت و پیگیری اجرای طرحها و پروژ ه های عمرانی اختصاص یافته به روستا.
و -همکاری با مسووالن ذیربط برای احداث ،اداره ،نگهداری و بهره برداری از تأسیسات عمومی ،اقتصادی ،اجتماعی و رفاهی مورد نیاز روستا درحدود امکانات.
ز -کمک رسانی و امداد در مواقع بحرانی و اضطراری مانند جنگ و وقوع حوادث غیرمترقبه و نیز کمک به مستمندان و خانواده های بی سرپرست با استفاده از
خودیاریهای محلی.
ح -تلاش برای رفع اختلافات افراد و محالت و حکمیت میان آنها.
ط (اصلاحی -)1382ˏ07ˏ06پیگیری شکایات اهالی روستا از ادارات حوزه مربوط از طریق مقامات مسؤول.
ی (اصلاحی -)1386ˏ08ˏ27همکاری با نیروهای انتظامی جهت برقراری امنیت و نظم عمومی حسب درخواست بخشدار.
ه ها و سازمانهای دولتی.
ک -ایجاد زمینه مناسب و جلب مشارکت عمومی در جهت اجرای فعالیتهای تولیدی وزارتخان
ل (اصلاحی )1389ˏ04ˏ30ـ فراهم نمودن زمینه مشارکت و جلب همکاری مردم در جهت ایجاد و توسعه نهادهای مدنی ،کتابخانه و مراکز فرهنگی ،بهبود و ارتقاء
فرهنگی اقشار مختلف به ویژه جوانان و بانوان و برنامه ریزی در انجام خدمات اجتماعی ،اقتصادی ،عمرانی ،بهداشتی ،فرهنگی ،آموزشی ،سوادآموزی ،تهیه جغرافیای
تاریخی و شناسنامه روستا و دانش بومی و سایر امور با هماهنگی مراجع ذی ربط.
م (اصلاحی -)1403ˏ12ˏ19انتخاب فردی ذیصالح به سمت دهیار برای مدت چهار سال بر اساس شرایط مقرر در این قانون و معرفی به بخشدار جهت صدور حکم.
ت های عمومی د ر جهت گسترش فعالیتهای تولیدی.
ن (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06ایجاد زمینه مناسب برای توسعه اشتغال و جلب مشارک
س (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06مشارکت در تهیه طرحهای هادی روستا و بهسازی بافتهای فرسوده و ضوابط و مقررات ساخت و ساز.
ع (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر حسن اجرای مقررات مربوط به حفاظت و بهسازی محیط زیست روستا و بهره برداری از منابع طبیعی و جلوگیری از فرسایش خاک و
حفظ عمران ،مزارع ،باغها ،مراتع ،جنگل ها ،محدوده های زیست محیطی ،احیاء و الیروبی قنوات و نهرهای متروکه و ارائه طرح و پیشنهاد در این زمینه ها به شورای
بخش.
ف (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06بررسی برنامه های پیشنهادی ارگانهای اجرائی در زمینه های اجتماعی ،اقتصادی ،عمرانی ،بهداشتی ،فرهنگی ،آموزشی و سایر امور رفاهی از
ی ها به شورای مافوق و مراجع اجرایی ذی ربط.
ت های موجود در حوزه انتخابیه شورا و ارائه گزارش نارسای
نظر تطبیق ب ا ضرور
ص (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر حفظ و نگهداری تأسیسات عمومی و عمرانی و اموال و دارایی های روستا.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره (اصلاحی -)1403ˏ12ˏ19عزل دهیار با رای دوسوم کل اعضای شورای اسلامی روستا بر اساس تبصره ماده ( )78این قانون انجام میشود و به بخشدار جهت
صدور حکم عزل اعلام میگردد.
ماده 68مکرر (اصلاحی -)1403ˏ12ˏ19هر تیره از عشایر کوچ رو کشور با حداقل بیست خانوار در حکم روستا (ده) بوده و شورای عشایری با وظایف و اختیارات شورای
د شورای روستا مشارکت خواهد داشت.
ل می گردد .شورای عشایری مذکور در زمان تشکیل شورای بخش محل استقرار خود همانن
روستا در آن تیره تشکی
همکاری در امور مربوط به دام ،مرتع و کوچ جزو وظایف شورای عشایری خواهد بود.سازمان پیشرفت و آبادانی روستاها و امور عشایری موظف است اطلاعات مورد نیاز
در خصوص عشایر موجود را جهت برگزاری انتخابات در اختیار وزارت کشور قرار دهد.
ماده 68مکرر (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19دهیار روستاهای باالی پنج هزار نفر جمعیت دارای شرایط زیر می باشد:
الف(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شرایط عمومی
-1تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران
-2اعتقاد و التزام عملی به اسلام
-3اعتقاد و التزام عملی به مبانی جمهوری اسلامی ایران
-4ابراز وفاداری به قانون اساسی
-5وثاقت و امانت
-6داشتن حداقل بیست سال سن
-7انجام خدمت وظیفه عمومی یا داشتن معافیت دائم از خدمت
-8برخورداری از توانایی جسمی و روحی برای انجام کار
-9نداشتن محکومیت کیفری مؤثر
-10داشتن حسن شهرت و عدم اعتیاد به مواد مخدر یا روان گردان
ب(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شرایط اختصاصی
-1دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی یا سطح دو حوزه علمیه
-2دارا بودن سوابق اجرائی مورد نیاز
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19سوابق اجرائی مورد نیاز بر اساس آیین نامه ای است که توسط وزارت کشور با همکاری شورای عالی استان ها تدوین می شود و به تصویب
هیأت وزیران می رسد.
ماده ( 69اصالحی -)1382ˏ07ˏ06دهیار به مدت چهار سال انتخاب و وظایف زیر را به عهده دارد :
( 1اصالحی -)1382ˏ07ˏ06اجرای مصوبات شورای روستا.
( 2اصالحی -)1382ˏ07ˏ06همکاری با نیروی انتظامی در خصوص اعلام وقوع جرائم ،اجرای مقررات خدمت وظیفه عمومی ،حفظ نظم عمومی و سعی در حل اختلافات
محلی.
( 3اصالحی -)1382ˏ07ˏ06اعالن فرامین و قوانین و مقررات عمومی.
( 4اصالحی -)1382ˏ07ˏ06همکاری در حفظ و نگهداری تأسیسات عمومی و عمرانی و اموال و دارائی های روستا.
( 5اصالحی -)1382ˏ07ˏ06همکاری با سازمانها و نهادهای دولتی و ایجاد تسهیلات لازم در جهت ایفای وظایف آنان.
( 6اصالحی -)1382ˏ07ˏ06مراقبت در اجرای مقررات بهداشتی و حفظ نظافت و ایجاد زمینه مناسب برای تأمین بهداشت محیط.
ه سجلی و اسناد و املاک.
( 7اصالحی -)1382ˏ07ˏ06همکاری با سازمان های ثبت احوال و اسناد در جهت ثبت وقایع چهارگان
ع طبیعی و میراث فرهنگی واقع در روستا.
( 8اصالحی -)1382ˏ07ˏ06همکاری با مسؤولین ذی ربط در جهت حفظ ،نگهداری و بهره برداری مناب
ه ریزی شهرستان.
( 9الحاقی -)1382ˏ07ˏ06اجرای طرحهای عمرانی و خدماتی در محدوده روستا در صورت آمادگی با تأیید کمیته برنام
( 10الحاقی -)1382ˏ07ˏ06تشکیل پرونده برای ایجاد بناها ،تأسیسات و تفکیک اراضی در محدوده قانونی روستا و ارجاع به بخشداری جهت صدور مجوز.
تبصره (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06درآمد حاصل از وصول عوارض مربوط به اجرای این بند در امور عمومی روستا و زیر نظر شورای روستا هزینه می شود.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
( 11الحاقی -)1386ˏ08ˏ27تشکیل پرونده و صدور پروانه ساختمان برای ایجاد بناها و تأسیسات واقع در محدوده قانونی روستا پس از هماهنگی با بنیاد مسکن انقالب
اسلامی و اخذ نظرات فنی نهاد مذکور در چهارچوب ضوابط و مقررات طرحهای هادی مصوب روستا
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شورای روستا بر اعمال دهیار نظارت داشته و هر یک از اعضا می تواند از طریق رئیس شورا به دهیار تذکر کتبی دهد .رئیس شورا متن
تذکر را به دهیار ابلاغ می نماید .دهیار مکلف است پاسخ را حداکثر ظرف دو هفته به شورای روستا منعکس نماید.
چنانچه عضو مذکور یا هر یک از اعضای شورا کماکان موضوع مورد تذکر را مرتفع ندانند ،می توانند موضوع را به صورت سؤال مطرح نمایند که در این صورت رئیس
شورا سؤال را به صورت کتبی به دهیار ابلاغ می نماید و حداکثر تا ده روز پس از ابلاغ ،دهیار موظف به حضور در جلسه عادی یا فوق العاده شورا و پاسخ به سؤال می
باشد .چنانچه دهیار از حضور استنکاف ورزیده و یا پاسخ ،توسط اعضای شورا قانع کننده تشخیص داده نشود ،طی جلسه دیگری موضوع مورد بررسی قرار می گیرد و
شورا می تواند مطابق تبصره بند «م» ماده ( )76این قانون ،دهیار را عزل و فرد جدیدی را انتخاب نماید.
ماده ( 70جایگزین -)1382/07/06وظایف و اختیارات شورای اسلامی بخش عبارت است از:
( 1الحاقی -)1382ˏ07ˏ06ارائه طرحها و پیشنهادهای اصلاحی به مسؤولین اجرائی منطقه جهت رفعکمبودهای اجتماعی ،فرهنگی ،آموزشی ،اقتصادی ،عمرانی ،بهداشتی
و سایر امور رفاهی بخش.
تبصره (الحاقی -)1382ˏ07ˏ06مقامات اجرائی ذی ربط موظف به بررسی طرحها و پیشنهادهای مذکور وارائه پاسخ حداکثر ظرف مدت دو ماه به شورا هستند .در صورت
عدم ارائه پاسخ درموعد مقرر مراتب جهت انجام اقدامات قانونی به اطلاع مقامات مافوق خواهد رسید.
( 3اصالحی -)1386ˏ08ˏ27ایجاد هماهنگی لازم بین شوراهای روستاهای واقع در محدوده بخش.
( 4اصالحی -)1386ˏ08ˏ27نظارت بر شوراهای روستاها به منظور رعایت وظایف قانونی.
( 5اصالحی -)1386ˏ08ˏ27حل و فصل مشکلات و اختلافات میان دو یا چند روستا یا شوراهای روستایی واقع در محدوده بخش ،در مواردی که قابل پیگیری قضایی
نیست.
( 6اصالحی -)1386ˏ08ˏ27رسیدگی به امور عمرانی بخش که خارج از حیطه اختیارات و وظایف شورای روستا است.
ی که به هر دلیل فاقد شورای روستا میباشند.
ن ها و آبادیها و روستاهای
( 7اصالحی -)1386ˏ08ˏ27ایفای وظایف شورای روستا در مزارع مستقل ،مکا
( 8اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تشویق مردم به همکاری و سرمایه گذاری در امور و برنامه های عمرانی کشاورزی ،حمل و نقل ،بهداشت ،صنایع روستایی و دستی ،امور
فرهنگی و مذهبی بخش.
( 9اصالحی -)1386ˏ08ˏ27بررسی و تأیید طرحهای هادی روستاهای واقع در محدوده بخش و ارسال به مراجع ذیربط جهت تصویب نهایی.
( 10الحاقی –)1386ˏ08ˏ27نظارت بر حسن اجراء مصوبات شورای اسلامی بخش.
( 11الحاقی -)1386ˏ08ˏ27نظارت و پیگیری اجراء طرحها و پروژه های عمرانی بخش.
ماده - 71وظایف شورای اسلامی شهر بشرح زیر است:
- 1انتخاب شهردار برای مدت چهار سال.
تبصره - 1شورای اسلامی شهر موظف است بالفاصله پس از رسمیت یافتن نسبت به انتخاب شهردار واجد شرایط اقدام نماید.
ی کشور باشد.
ک از شوراهای اسلامی شهر و روستا
ی تواند همزمان عضو هیچ ی
تبصر ه ( 2اصالحی -)1383ˏ10ˏ27شهردار نم
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره ( 3اصالحی -)1403ˏ12ˏ19نصب شهرداران در شهرها با جمعیت بیشتر از دویست هزار نفر و مراکز استان بنا به پیشنهاد شورای شهر و حکم وزیر کشور و در
سایر شهرها به پیشنهاد شورای شهر و حکم استاندار صورت می گیرد .شورای شهر بر اساس ضوابط و شرایط احراز صالحیت شهرداران مندرج در این قانون ،شهردار
ی کند .وزیر کشور و استانداران موظفند حکم شهردار معرفی شده را ظرف مدت ده روز صادر نمایند.
موردنظر خود را انتخاب م
در صورتی که وزیر کشور یا استاندار ،شهردار معرفی شده را واجد شرایط تعیین شده نداند ،مراتب را با ذکر دلیل و مستندات به شورای شهر منعکس می نماید ،در
ی ربط ارجاع خواهد شد.
ت اصرار شورای شهر بر نظر قبلی خود و عدم صدور حکم شهردار ،موضوع توسط شورای شهر به هیأت حل اختلاف ذ
صور
هیأت مذکور ظرف پانزده روز مکلف به تصمیم گیری بوده و تصمیم آن هیأت برای طرفین (وزارت کشور و شورای اسلامی شهر) لازم االجراء می باشد .چنانچه در مدت
ی تواند اختیارات قانونی خود را اعمال و اجراء نماید.
مقرر ،هیأت حل اختلاف نظر خود را اعلام ننماید ،نظر شورای شهر متبع خواهد بود و شهردا ر م
تبصره ( 4منسوخه -)1403ˏ12ˏ19دوره خدمت شهردار در موارد زیر خاتمه می پذیرد:
الف -استعفای کتبی با تصویب شورا.
ب -برکناری توسط شورای شهر با رعایت مقررات قانونی.
ج -تعلیق طبق مقررات قانونی.
د -فقدان هر یک از شرایط احراز سمت شهردار به تشخیص شورای شهر.
- 2بررسی و شناخت کمبودها ،نیازها و نارسائیهای اجتماعی ،فرهنگی ،آموزشی ،بهداشتی ،اقتصادی و رفاهی حوزه انتخابیه و تهیه طرحها و پیشنهادهای اصلاحی و راه
ه ریزی و ارائه آن به مقامات مسوول ذیربط.
حلهای کاربردی در این زمینه ها جهت برنام
ل جریان عادی این امور نگردد.
ی که این نظارت مخ
- 3نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا و طرحهای مصوب در امور شهرداری و سایر سازمانهای خدماتی در صورت
- 4همکاری با مسوولین اجرایی و نهادها و سازمان های مملکتی در زمینههای مختلف اجتماعی ،فرهنگی ،آموزشی ،اقتصادی و عمرانی بنا به درخواست آنان.
- 5برنامهریزی در خصوص مشارکت مردم در انجام خدمات اجتماعی ،اقتصادی ،عمرانی ،فرهنگی ،آموزشی و سایر امور رفاهی با موافقت دستگاههای ذیربط.
( 6اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تشویق و ترغیب مردم در خصوص گسترش مراکز گردشگری و تفریحی ،ورزشی و فرهنگی با هماهنگی دستگاه های ذیربط.
- 7اقدام در خصوص تشکیل انجمنها و نهادهای اجتماعی ،امدادی ،ارشادی و تأسیس تعاونیهای تولید و توزیع و مصرف ،نیز انجام آمارگیری ،تحقیقات محلی و توزیع
ارزاق عمومی با توافق دستگاههای ذیربط.
- 8نظارت بر حسن اداره و حفظ سرمایه و داراییهای نقدی ،جنسی و اموال منقول و غیرمنقول شهرداری و همچنین نظارت بر حساب درآمد وهزینه آنها به گونهای که
مخل جریان عادی امور شهرداری نباشد.
ه های پیشنهادی شهرداری پس از رسیدگی به آنها با رعایت دستورالعملهای وزارت کشور.
- 9تصویب آیین نام
- 10تایید صورت جامع درآمد و هزینه شهرداری که هر شش ماه یکبار توسط شهرداری تهیه می شود و انتشار آن برای اطلاع عموم و ارسال نسخه ای از آن به وزارت
کشور.
( 11اصالحی -)1390ˏ03ˏ31همکاری با شهرداری جهت تصویب طرح حدود شهر با رعایت طرحهای هادی و جامع شهرسازی پس از تهیه آن توسط شهرداری با تأییدوزارت
کشور و وزارت راه و شهرسازی.
- 12تصویب بودجه ،اصلاح و متمم بودجه و تفریغ بودجه ساالنه شهرداری و موسسات و شرکتهای وابسته به شهرداری با رعایت آییننامه مالی شهرداریها و همچنین
تصویب بودجه شورای شهر.
تبصره -کلیه درآمدهای شهرداری به حساب هایی که با تایید شورای شهر در بانکها افتتاح میشود واریز و طبق قوانین مربوطه هزینه خواهد شد.
- 13تصویب وامهای پیشنهادی شهرداری پس از بررسی دقیق نسبت به مبلغ ،مدت و میزان کارمزد.
- 14تصویب معاملات و نظارت بر آنها اعم از خرید ،فروش ،مقاطعه ،اجاره و استیجاره که بنام شهر و شهرداری صورت می پذیرد با در نظر گرفتن صرفه و صالح و با
رعایت مقررات آییننامه مالی و معاملات شهرداری.
تبصره -به منظور تسریع در پیشرفت امور شهرداری ،شورا می تواند اختیار تصویب و انجام معاملات را تا میزان معینی با رعایت آیین نامه معاملات شهرداری به
شهردار واگذار نماید.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
- 15تصویب اساسنامه موسسات و شرکتهای وابسته به شهرداری با تایید و موافقت وزارت کشور.
تبصره (الحاقی )1390ˏ02ˏ04ـ وزارت کشور مکلف است حداکثر ظرف دو ماه پس از دریافت مفاد اساسنامه مؤسسات و شرکتهای وابسته به شهرداری نظر نهائی خود را
اعلام نماید.
در صورت عدم اعـالم نظر ظرف مهلت مذکور ،اساسـنامه مصوب شورای شـهر لازم االجراء است.
- 16تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشوراعلام میشود.
- 17نظارت بر حسن جریان دعاوی مربوط به شهرداری.
- 18نظارت بر امور بهداشت حوزه شهر.
- 19نظارت بر امور تماشاخانه ها ،سینماها و دیگر اماکن عمومی ،که توسط بخش خصوصی ،تعاونی و یا دولتی اداره میشود با وضع و تدوین مقررات خاص برای حسن
ش سوزی و مانند آن.
ترتیب ،نظافت و بهداشت این قبیل موسسات بر طبق پیشنهاد شهرداری و اتخاذ تدابیر احتیاطی جهت جلوگیری از خطرآت
- 20تصویب مقررات لازم جهت اراضی غیرمحصور شهری از نظر بهداشت و آسایش عمومی و عمران و زیبائی شهر.
- 21نظارت بر ایجاد گورستان ،غسالخانه و تهیه وسایل حمل اموات مطابق با اصول بهداشت و توسعه شهر.
- 22وضع مقررات و نظارت بر حفر مجاری و مسیرهای تأسیسات شهری.
- 23نظارت بر اجرای طرحهای مربوط به ایجاد و توسعه معابر ،خیابانها ،میادین و فضاهای سبز و تأسیسات عمومی شهر بر طبق مقررات موضوعه.
ن ها با رعایت مقررات مربوط.
( 24اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تصویب نامگذاری معابر ،میادین ،خیابان ها ،کوچه و کوی در حوزه شهری و همچنین تغییر نام آ
- 25تصویب مقررات لازم به پیشنهاد شهرداری جهت نوشتن هر نوع مطلب و یا الصاق هر نوع نوشته و آگهی و تابلو بر روی دیوارهای شهر بارعایت مقررات موضوعه و
انتشار آن برای اطلاع عموم.
( 26اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تصویب نرخ خدمات ارائه شده توسط شهرداری و سازمان های وابسته به آن با رعایت آیین نامه مالی و معاملات شهرداری ها با رعایت
مقررات مربوط.
( 27اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تصویب نرخ کرایه وسائط نقلیه درون شهری.
- 28وضع مقررات مربوط به ایجاد و اداره میدانهای عمومی توسط شهرداری برای خرید و فروش مایحتاج عمومی با رعایت مقررات موضوعه.
( 29اصالحی -)1386ˏ08ˏ27وضع مقررات لازم در مورد تشریک مساعی شهرداری با ادارات و بنگاه های ذیربط برای دایر کردن نمایشگاه های کشاورزی ،هنری،
بازرگانی و غیره با رعایت مقررات قانونی مربوط.
( 30الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر حسن اداره امور مالی شهرداری و کلیه سازمانها ،مؤسسات ،شرکتهای وابسته و تابعه شهرداری و حفظ سرمایه ،دارائی ها ،اموال
عمومی و اختصاصی شهرداری ،همچنین نظارت بر حساب درآمد و هزینه آنها با انتخاب حسابرس رسمی واعلام موارد نقض و تخلف به شهردار و پیگیریهای لازم بر
اساس مقررات قانونی.
تبصره ( 1اصالحی -)1386ˏ08ˏ27کلیه پرداختهای شهرداری در حدود بودجه مصوب با اسناد مثبته و با رعایت مقررات مالی و معاملاتی شهرداری به عمل می آید که
ی شهردار و ذی حساب یا قائم مقام آنان که مورد تأیید شورای شهر باشند برسد.
این اسناد باید به امضا
تبصره ( 2الحاقی –)1386ˏ08ˏ27شورای شهر موظف است یک نسخه از نتیجه گزارش حسابرس رسمی را جهت بررسی و هر گونه اقدام قانونی به وزارت کشور ارسال
نماید.
( 31الحاقی -)1382ˏ07ˏ06شورا موظف است در پایان هر سال مالی صورت بودجه و هزینه خود را جهت اطلاع عموم منتشر نماید و نسخه ای از آن را جهت بررسی به
شورای شهرستان و استان ارسال کند.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
( 32الحاقی -)1382ˏ07ˏ06واحدهای شهرستانی کلیه سازمانها و مؤسسات دولتی و مؤسسات عمومی غیردولتی که در زمینه ارائه خدمات شهری وظایفی را به عهده
ه ساالنه خود در خصوص خدمات شهری را که در چارچوب اعتبارات و بودجه ساالنه خود تنظیم شده به شورا ارائه نمایند.
دارند ،موظفند برنام
( 33الحاقی -)1382ˏ07ˏ06همکاری با شورای تأمین شهرستان در حدود قوانین و مقررات.
( 34الحاقی -)1382ˏ07ˏ06بررسی و تأیید طرح های هادی و جامع شهرسازی و تفصیلی و حریم و محدوده قانونی شهرها پس از ارائه آن توسط شهرداری و ارسال به
ی ربط قانونی جهت تصویب نهائی.
مراجع ذ
تبصره ( 1منسوخه -)1386ˏ08ˏ27در کلیه قوانین و مقرراتی که انجمن شهر عهده دار وظایفی بوده است ،شورای اسلامی شهر با رعایت مقررات این قانون بعد از یک
ل از تاریخ تصویب جانشین انجمن شهر خواهد بود.
سا
تبصره ( 2منسوخه -)1386ˏ08ˏ27وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و سازمان هایی که شمول قانون بر آن ها مستلزم ذکر نام است موظف اند در
طول مدت یک سال مذکور در تبصره فوق با بررسی قوانین و مقررات مربوط به خود هر کجا نامی از انجمن شهر سابق آمده و وظایفی را به آن محول نموده است جهت
اصلاح این گونه موارد لایحه اصلاحی به مجلس شورای اسلامی ارائه نمایند.
ماده 71مکرر (الحاقی -)1396ˏ04ˏ20چنانچه حداقل یکسوم اعضای شورای اسلامی شهر ،تحقیق و تفحص در هر یک از امور مربوط به وظایف شهرداریها و سازمان ها
و شرکتهای وابسته را لازم بدانند تقاضای خود را بهصورت کتبی به رئیس شورای اسلامی شهر تسلیم نموده و رئیس شورای شهر ظرف مدت چهل و هشت ساعت آن
را به کمیسیون تخصصی ذی ربط شورا در صورت وجود ،جهت رسیدگی ارجاع می نماید .رئیس کمیسیون موظف است ظرف مدت دو هفته از تاریخ وصول با مسؤوالن
ذی ربط شهرداری مکاتبه و اطلاعاتی را که در این زمینه کسب نموده در اختیار متقاضیان قرار دهد .در صورتی که دو سوم متقاضیان اطلاعات کمیسیون را کافی
تشخیص ندهند ،کمیسیون موظف است ظرف مدت یکهفته پس از وصول تقاضا از متقاضیان و شهردار دعوت به عمل آورد و دلایل ضروری تحقیق و تفحص و نظرات
شهرداری را استماع نماید و تا مدت د ه روز گزارش خود را مبنی بر تصویب یا رد تقاضای تحقیق و تفحص به رئیس شورای اسلامی شهر ارائه دهد.
رئیس شورا موظف است گزارش کمیسیون را در اولین جلسه بعدی شورا قرار داده و در جلسه رسمی شورا پس از ارائه گزارش توسط سخنگوی کمیسیون و صحبت
نماینده متقاضیان تحقیق و تفحص هر کدام دهدقیقه ،گزارش کمیسیون بدون بحث به رأی گذاشته خواهد شد.
در صورت تصویب انجام تحقیق و تفحص موضوع به همان کمیسیون تخصصی ذی ربط جهت رسیدگی ارجاع می گردد .کمیسیون موظف است در مدت ده روز پس از
ارجاع ،اعضای هیأت را که حداقل سه نفر و حداکثر هفت نفر خواهند بود از بین اعضای شورای اسلامی شهر تعیین و به رئیس شورای اسلامی شهر جهت صدور حکم
ابلاغ معرفی نماید .اعضای هیأت از میان خود یک رئیس و یک دبیر انتخاب میکنند.
هیأت حداکثر ظرف مدت سهماه گزارش خود را به کمیسیون ذی ربط تسلیم مینماید .کمیسیون موظف است ظرف مدت دو هفته گزارش هیأت را در جلسه مشترک
اعضای کمیسیون و هیأت مطرح و گزارش نهائی را پس از تصویب به رئیس شورای اسلامی شهر ارسال نماید .قبل از رأی گیری در رابطه با گزارش نهائی ،شهردار یا
ی ربط شهرداری از عملکرد خود به مدت سیدقیقه دفاع مینمایند.
مسؤوالن ذ
رئیس شورای اسلامی شهر موظف است گزارش کمیسیون را در دستور هفته بعد کاری شورا قرار دهد تا توسط سخنگوی کمیسیون قرائت گردد.
پس از قرائت گزارش ،شهردار یا مسؤوالن ذی ربط شهرداری میتوانند به مدت سی دقیقه در جلسه رسمی شورا از عملکرد خود دفاع نمایند.
گزارش در همان جلسه به رأی گذاشته خواهد شد .در صورتی که گزارش به تصویب شورا برسد و در گزارش تخلف احراز و درخواست تعقیب شده باشد متخلف
توسط رئیس شورای اسلامی شهر حسب مورد به قوه قضائیه یا مرجع رسیدگی به تخلفات اداری معرفی میشود تا خارج از نوبت مورد رسیدگی قرار داده و نتیجه آن
به شورای اسلامی شهر اعلام نماید.
تبصره ( 1الحاقی -)1396ˏ04ˏ20موضوع تحقیق و تفحص با تشخیص رئیس شورا باید صریح و قابل رسیدگی باشد.
تبصره ( 2الحاقی -)1396ˏ04ˏ20هیأت تحقیق و تفحص می تواند از کارشناسان خبره و مورد وثوق با تأیید هیأت رئیسه شورا استفاده نماید .رئیس شورا موظف است
تنخواه مورد درخواست هیأت را در اختیار رئیس هیأت قرار دهد تا بر اساس هزینه کرد هیأت و با ارائه اسناد مثبته ضمن تأیید رئیس شورا به هزینه قطعی منظور
شود.
تبصره ( 3الحاقی -)1396ˏ04ˏ20چنانچه شهردار و یا مسؤوالن شهرداری مورد تحقیق و تفحص تغییر کرده باشد و تحقیق و تفحص مربوط به عملکرد دوران مسؤولیت
آن باشد باید امکان دسترسی به اسناد و مدارک جهت پاسخگویی فراهم گردد .مسؤوالن مربوطه مکلفند همکاری لازم را معمول دارند.
تبصره ( 4الحاقی -)1396ˏ04ˏ20کلیه مکاتبات هیأت با امضای رئیس هیأت معتبر خواهد بود و رئیس هیأت باید رونوشتی از مکاتبات را بالفاصله به رئیس شورای
اسلامی شهر ارسال نماید.
تبصره ( 5الحاقی -)1396ˏ04ˏ20اطالعات مربوط به تحقیق و تفحص تا زمان قرائت در جلسه علنی محرمانه بوده و ارائه و انتشار هر گونه اطلاعات مربوط به تحقیق و
تفحص به هر شکل و عنوان از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی و اعضای هیأت تا زمان قرائت در جلسه علنی ممنوع می باشد .با متخلفان برابر قانون مجازات انتشار و
افشای اسناد محرمانه و سری دولتی مصوب 1353/ 11/ 29برخورد خواهد شد.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره ( 6الحاقی -)1396ˏ04ˏ20درصورت ارجاع گزارش به قوه قضائیه رئیس شورای اسلامی شهر موظف است خلاصه ای از گزارش که شامل موضوع تخلف ،دلایل و
مستندات قانونی اتهام انتسابی در آن مشخص شده باشد ،تهیه و تحویل نماید.
تبصره ( 7الحاقی -)1396ˏ04ˏ20مسؤوالن و کارکنان شهرداری و شرکتها و سازمانهای وابسته موظف به فراهم نمودن امکانات و تسهیلات مورد نیاز هیأت و در اختیار
گذاردن اطلاعات و مدارک درخواستی هیأت می باشند و در صورت عدم همکاری مسؤوالن و کارکنان ،مستنکفان ،متخلف محسوب میگردند و با شکایت هیأت تحقیق
و تفحص به هیأتهای تخلفات اداری معرفی و یا حسب مورد تحت تعقیب قضائی قرار خواهند گرفت.
تبصره ( 8الحاقی -)1396ˏ04ˏ20در صورت تخلف هر یک از اعضای هیأت تحقیق و تفحص با تأیید جلسه مشترک اعضای هیأت و هیأت رئیسه شورا فرد متخلف به هیأت
حل اختلاف و رسیدگی به شکایات شوراهای استان معرفی میگردد.
ماده ( 72اصالحی -)1403ˏ12ˏ19شرایط احراز تصدی سمت شهردار عبارتند از:
الف(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19عالوه بر شرایط عمومی مقرر در بند «الف» ماده ( 76مکرر) این قانون ،شرایط مندرج در قانون نحوه انتصاب اشخاص در مشاغل حساس
مصوب 1401/7/10به جز تبصره بند «ت» و تبصره بند «ب» ماده ( )2قانون مذکور ،به عنوان شرایط عمومی لحاظ می گردد.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19اشخاصی که در خصوص جرائم بند «ت» ماده ( )2قانون مذکور ،دارای پرونده در حال رسیدگی در مراجع قضائی بوده و کیفرخواست یا
قرار جلب به دادرسی صادر شده باشد ،نمی توانند به عنوان شهردار انتخاب شوند.
ب(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شرایط اختصاصی
(1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط برای شهرهای با جمعیت تا 200هزار نفر و حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد مرتبط برای
شهرهای با جمعیت بیش از 200هزار نفر و مراکز استان ها
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19آیین نامه اجرائی رشته های تحصیلی مرتبط برای انتخاب شهردار با پیشنهاد وزارت کشور با همکاری شورای عالی استان ها به تصویب
هیأت وزیران می رسد.
-2سوابق اجرائی به شرح زیر(الحاقی :)1403ˏ12ˏ19
-2 -1دو سال سابقه مدیریت پایه برای شهرداری های شهرهای تا ده هزار نفر جمعیت
-2 -2چهار سال سابقه مدیریت پایه برای شهرداری های شهرهای با جمعیت ده هزار تا پنجاه هزار نفر جمعیت
-2 -3چهار سال سابقه مدیریت میانی برای شهرداری های شهرهای با جمعیت پنجاه هزار تا 200هزار نفر جمعیت
-2 -4یک سال سابقه تصدی سمت های موضوع ماده ( )71قانون مدیریت خدمات کشوری یا پنج سال سابقه مدیریت میانی برای شهرداری های شهرهای با جمعیت
200هزار تا 500هزار نفر جمعیت
-2 -5دو سال سابقه تصدی سمت های موضوع ماده ( )71قانون مدیریت خدمات کشوری یا هفت سال سابقه مدیریت میانی برای شهرداری-های شهرهای با جمعیت
500هزار تا یک میلیون نفر جمعیت
-2 -6سه سال سابقه تصدی سمت های موضوع ماده ( )71قانون مدیریت خدمات کشوری یا شش سال سابقه مدیریت ارشد برای شهرداری-های با جمعیت بیش از
یک میلیون نفر
تبصره (1الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در این ماده ،منظور از «مدیریت پایه» ،سمت هایی مانند رؤسای ادارات ،رؤسای گروه ها و سمت های مدیریتی هم سطح آنها« ،مدیریت
میانی» سمت هایی مانند مدیران کل و معاونان آنها ،معاونان سازمان ها و مؤسسات دولتی و سمت های مدیریتی هم سطح آنها« ،مدیریت ارشد» سمت هایی مانند
معاونان استانداری ،رؤسای سازمان ها و مؤسسات دولتی و سمت های مدیریتی هم سطح آنها می باشد.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19آیین نامه تشخیص سمت های مدیریتی هم سطح بر اساس معیارهای ماهیت وظایف و اختیارات ،ساختار سازمانی ،نوع سازمان (اعم از
شرکت ها ،سازمان ها و مؤسسات دولتی ،غیردولتی و عمومی غیردولتی) ،وسعت جغرافیایی حوزه عملکردی ،نیروی انسانی و گردش مالی ،توسط وزارت کشور و
سازمان اداری و استخدامی کشور تهیه و حداکثر ظرف سه ماه پس از تاریخ لازم االجرا شدن این قانون به تصویب هیأت وزیران می رسد.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19یک چهارم سوابق عضویت اعضای شورای اسلامی شهر و یک سوم سوابق مدیریتی اعضای شورای اسلامی شهر مانند ریاست کمیسیون
ها و عضویت هیأت رئیسه و یک دوم سوابق رئیس شورای اسلامی شهر ،حسب مورد با توجه به شرایط مقرر در این تبصره به عنوان مدیریت های پایه ،میانی و ارشد
ًا
موضوع جزء ( )2بند «ب» محاسبه می گردد .در صورت هم پوشانی عضویت در شورا و تجربه مسؤولیت سطوح مدیریتی شورا ،صرف یکی از این سطوح قابل محاسبه
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
می باشد.
ملاک محاسبه سوابق فوق ،تصدی سمت های مذکور در شهرهای هم سطح با جمعیت معادل گروه جمعیتی موضوع جزء ( )2بند «ب» یا کمتر از آن و جمعیت شهر در زمان
تصدی عضو در شورای اسلامی شهر می باشد .این سوابق مشمول تبصره ( )6این بند نمی باشد.
تبصره (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19به ازای هر یک دوره مقطع تحصیلی باالتر و همچنین سابقه خدمت بیش از سه سال در سمت مورد نیاز موضوع این ماده در شهرداری،
یک سال از مدت زمان مربوط به سابقه اجرائی کاسته می شود.
تبصره (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19شهردار باید از تاریخ اشتغال به کار تا زمانی که در این سمت انجام وظیفه می نماید در داخل محدوده شهرستان مربوط سکونت داشته
باشد.
تبصره (6الحاقی -)1403ˏ12ˏ19سوابق مدیریتی موضوع جزء ( )2بند «ب» با تجمیع و ترکیب ،قابل تبدیل به یکدیگر می باشد به نحوی که هر سال سابقه مدیریت
ارشد ،دو سال سابقه مدیریت میانی و هر سال سابقه مدیریت میانی ،دو سال سابقه مدیریت پایه و همچنین به صورت معکوس قابل محاسبه می باشد.
تبصره (7الحاقی -)1403ˏ12ˏ19دستگاه های اجرائی که با مأموریت کارکنان خویش برای تصدی سمت شهردار موافقت اولیه می نمایند پس از صدور حکم انتصاب
موظفند با مأموریت وی موافقت نموده و تا زمانی که در سمت مذکور فعالیت دارند ،حق اعمال پایان مأموریت ندارند .در صورتی که شهردار از بین کارگزاران
شهرداری ها و مؤسسات و سازمان های تابعه و وابسته آنها یا وزارتخانه ها یا مؤسسات و شرکت های دولتی تابعه و وابسته به دولت انتخاب شود ،پس از خاتمه دوره
خدمت با رعایت مقررات استخدامی مربوط به سازمان محل خدمت اولیه خود برگشت داده می شود و چنانچه از بین کارگزاران انتخاب نشده باشد ،وزارت کشور و
شهرداری ها در قبال او هیچ-گونه تعهد استخدامی و به کارگیری ندارند.
تبصره (8الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هر پنج سال سابقه فعالیت کارشناسی در شهرداری معادل یک سال مدیریت پایه در شهرداری محسوب می گردد.
ماده ( 73اصالحی -)1403ˏ12ˏ19فرآیند تذکر ،سؤال و استیضاح شهردار به شرح زیر است:
الف -هر یک از اعضای شوراهای شهر حق دارند در خصوص عملکرد شهردار یا شهرداری به شهردار تذکر دهند .هیأت رئیسه شورا موظف است خلاصه تذکر را در
جلسه علنی شورا قرائت نموده و متن کامل و مکتوب آن را برای شهردار ارسال نماید.
ب -هر یک و یا تعدادی از اعضای شورای شهر می توانند راجع به مسائل شهر و شهرداری از شهردار سؤال کنند .سؤال باید کتبی و صریح بوده و در برگه مخصوص که
هیأت رئیسه تهیه می نماید ،درج و تسلیم هیأت رئیسه شود .هیأت رئیسه بالفاصله سؤال را به کمیسیون تخصصی ذی ربط ارسال می نماید و کمیسیون ظرف مدت
حداکثر پانزده روز پس از وصول سؤال جلسه ای با حضور شهردار یا معاونان وی تشکیل و با استماع اظهارات سؤال کننده و توضیحات و پاسخ شهردار یا معاونان وی به
موضوع رسیدگی و در صورتی که فرد یا افراد سؤال کننده قانع نشده باشند ،نظر خویش را جهت رسیدگی به سؤال در جلسه علنی به هیأت رئیسه ارسال می کند.
رئیس شورا موظف است در اولین جلسه رسمی علنی ،رسیدگی به سؤال را با دعوت از شهردار بررسی کند ،مگر اینکه رسیدگی در اولین جلسه رسمی علنی به دلایل
ًا
موجهی که به تأیید شورا می رسد ممکن نباشد .شهردار در جلسه مذکور حضور یافته و به سؤال شخص پاسخ می دهد و اگر سؤال کننده یا سؤال کنندگان از پاسخ
قانع نشوند ،موضوع به رأی گذاشته می شود و در صورتی که اکثریت حاضران از پاسخ شهردار قانع نشوند ،به منزله وارد بودن سؤال و اخطار به شهردار می باشد.
ج -درخواست استیضاح شهردار باید با ذکر دلایل و به صورت صریح طرح و به امضای حداقل یک سوم از اعضای شورای شهر برسد .در این صورت درخواست
استیضاح شهردار توسط هیأت رئیسه شورا در اولین جلسه علنی شورا اعلام وصول شده و در صورت باقی ماندن حد نصاب تعداد امضا ،پس از ده روز کاری شهردار
موظف است برای بررسی آن در اولین جلسه رسمی علنی ممکن که توسط هیأت رئیسه تعیین می گردد ،حاضر شود .رسیدگی به استیضاح با توضیحات فرد یا افراد
ًا
متقاضی استیضاح به مدت حداکثر بیست دقیقه شروع و سپس دو نفر موافق و دو نفر مخالف می توانند جمع به مدت چهل دقیقه ،دلایل موافقت یا مخالفت خویش را
هر گروه بیست دقیقه بیان کنند ،سپس شهردار به مدت یک ساعت از خویش دفاع می کند و در نهایت موضوع استیضاح به رأی گذاشته می شود .در صورتی که
دوسوم اعضا به استیضاح شهردار رأی موافق دهند ،شهردار از کار برکنار شده و شورا در همان جلسه پس از استیضاح باید یکی از معاونان یا ذی حساب شهرداری و
در صورت عدم وجود ،مسؤول مالی شهرداری را به عنوان سرپرست تا انتخاب شهردار بعدی برای حداکثر سه ماه تعیین نماید.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19شروع فرآیند استیضاح منوط به دریافت دو اخطار موضوع بند «ب» در مدت حداقل چهل و پنج روز می باشد که حداقل یک نفر از سؤال
کنندگان جزء درخواست کنندگان استیضاح باشند.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19در مواردی که دوسوم از اعضای شورا ،ادامه کار شهردار را موجب اختالل در مدیریت شهری بدانند ،بدون رعایت تبصره ( )1می توانند
درخواست استیضاح خویش را تقدیم نمایند .در صورتی که سه چهارم اعضا به استیضاح شهردار رأی موافق دهند ،شهردار از کار برکنار می شود.
ماده 73مکرر(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19دوره خدمت شهردار در موارد زیر خاتمه می پذیرد:
الف (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19استعفای کتبی با تصویب شورا
ب (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19برکناری توسط شورای شهر با رعایت مقررات قانونی
ج (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19تعلیق طبق مقررات قانونی
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
د (الحاقی -)1403ˏ12ˏ19فقدان هر یک از شرایط احراز سمت شهردار به تشخیص شورای شهر
ه(الحاقی )1403ˏ12ˏ19ـ -غیبت غیرموجه بیش از یک ماه متوالی یا دو ماه متناوب به تشخیص شورای شهر
و(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19بیماری بیش از دو ماه که مانع از انجام وظایف شود با ارائه اسناد پزشکی به تصویب شورای شهر
ز(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19محکومیت قطعی به مجازات درجه شش و باالتر موضوع ماده ( )19قانون مجازات اسلامی یا انفصال دائم و موقت از خدمات دولتی و عمومی از
سوی مرجع ذی صالح
ماده ( 74اصالحی -)1403ˏ12ˏ19شهرداری ها ،دهیاری ها و دبیرخانه کمیسیون هایی مانند ماده ( ،)99ماده ( )100و ماده ( )77قانون شهرداری و کمیسیون موضوع ماده
( )5قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 22/12/1351با اصلاحات و الحاقات بعدی موظفند آرا و مجوزهای تغییر کاربری ،پروانه ساخت و پایان
کار ساختمان را که به نام مدیران شهرداری ،دهیار و اعضای شورای اسلامی شهر و روستا و بستگان نسبی و سببی درجه یک آنان و همچنین کارکنان شهرداری صادر
می شود با رعایت قوانین و مقررات به صورت فصلی به صورت عمومی در رسانه ها یا پایگاه اطلاع رسانی استانداری ،شهرداری و دهیاری منتشر کنند.
تبصره(الحاقی -)1403ˏ12ˏ19دریافت هرگونه هدایای شخصی نامتعارف و مرتبط با مسؤولیت توسط شهرداران ،دهیاران و اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا ممنوع
است و مرتکب متناسب با ارزش مادی هدیه دریافتی ،مستوجب اعمال مجازات درجه شش مندرج در ماده ( )19قانون مجازات اسلامی می باشد .در صورتی که
ًا
اشخاص مذکور به هر دلیل ناگزیر از دریافت هدایای موصوف باشند ،مکلفند هدایای مذکور را عین و حداکثر ظرف یک ماه به شهرداری یا دهیاری یا شورای محل
خدمت تحویل دهند .شهرداری ها و دهیاری های سراسر کشور موظفند هرگونه دریافت و پرداخت نقدی و غیرنقدی به شهردار ،دهیار و اعضای شوراهای اسلامی
شهر و روستا را به صورت ماهانه در پایگاه اطلاع رسانی خود یا دیگر رسانه ها منتشر کنند .آیین نامه اجرائی این تبصره شامل حدود و شاخص های هدایای
غیرمتعارف حداکثر ظرف سه ماه پس از لازم االجراشدن این قانون به تصویب وزیر کشور می رسد.
ماده ( 75اصالحی -)1386ˏ08ˏ27ماده ( )75قانون به عنوان بند ( )9ذیل ماده ( 78مکرر )2الحاق می گردد.
ماده ( 76اصالحی -)1382ˏ07ˏ06شورای شهر و شهرداری و شرکتها و سازمانهای وابسته موظفند به نحو مقتضی و در صورت امکان با راه اندازی پایگاه رایانه ای ،زمینه
اطلاع عموم مردم را به طور مستمر از مصوبات ،تصمیمات ،عملکرد ،بودجه ،هزینه و درآمد خود فراهم نمایند.
ماده ( 77اصالحی -)1386ˏ08ˏ27شورای اسلامی شهر می تواند نسبت به وضع عوارض متناسب با تولیدات و درآمدهای اهالی به منظور تأمین بخشی از هزینه های
خدماتی و عمرانی مورد نیاز شهر طبق آیین نامه مصوب هیأت وزیران اقدام نماید.
تبصره (اصلاحی -)1386ˏ08ˏ27عوارض ،یک ماه پس از ارسال هر مصوبه به وزارت کشور قابل وصول است .وزیر کشور می تواند در هر مقطعی که وصول هر نوع
ض را منطبق بر آیین نامه مصوب نداند نسبت به اصلاح یا لغو آن اقدام نماید.
عوار
ماده ( 78جایگزین -)1382/07/06وظایف و اختیارات شورای شهرستان عبارت است از:
( 1الحاقی -)1382ˏ07ˏ06ارائه پیشنهادات لازم در زمینه توسعه اقتصادی ،اجتماعی ،فرهنگی و عمرانی شهرستان به دستگاههای اجرائی ذی ربط و کمیته برنامه ریزی
شهرستان و شورای استان.
( 2الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر حسن اجرای تصمیمات شورای شهرستان.
( 3اصالحی -)1386ˏ08ˏ27تصویب ،اصلاح ،تتمیم و تفریغ بودجه دبیرخانه شورای شهرستان و شوراهای شهر در شهرستان به استثناء شورای شهر مرکز استان.
ی شهر و بخش ،در مواردی که قابل پیگیری قضایی نیست.
( 4الحاقی -)1382ˏ07ˏ06هماهنگی و رسیدگی به مسائل و حل و فصل مشکلات فی مابین شوراها
( 5الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر عملکرد و فعالیتهای شوراهای بخش و شهر.
ماده 78مکرر ( 1الحاقی -)1382ˏ07ˏ06وظایف و اختیارات شورای استان عبارت است از:
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
( 1الحاقی -)1382ˏ07ˏ06بررسی مسائل و مشکلات استان و ارائه پیشنهادهای لازم به منظور رفع تبعیض و توزیع عادالنه امکانات و منابع و جلب همکاری در تهیه
ه های عمرانی و رفاهی استان به شورای عالی استان ها.
برنام
ه ریزی و توسعه استان شرکت می نمایند.
تبصره (منسوخه -)1386ˏ08ˏ27سه نفر از اعضای شورای استان به انتخاب آن شورا در جلسات شورای برنام
( 2الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر حسن اجرای تصمیمات شورای عالی استانها در محدوده استان.
( 3الحاقی -)1382ˏ07ˏ06ایجاد ارتباط و هماهنگی لازم میان شوراهای شهرستان در محدوده استان جهت حسن انجام وظایف و حل و فصل اختلافات شوراهای سطح
استان ،در مواردی کهقابل پیگیری قضایی نیست.
( 4الحاقی -)1382ˏ07ˏ06همکاری با شورای برنامه ریزی و توسعه استان در نظارت بر حسن اجرای طرحهای عمرانی استانی و ملی در محدوده استان و ارائه گزارش و
ه ریزی و شورای عالی استانها و دستگاههای ذی ربط.
د امور به رئیس شورای برنام
پیشنهاد در جهت بهبو
( 5الحاقی -)1382ˏ07ˏ06تصویب ،اصلاح ،تتمیم و تفریغ بودجه دبیرخانه شورای استان.
( 6الحاقی -)1382ˏ07ˏ06نظارت بر عملکرد شوراهای شهرستانها در محدوده استان و نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای استان.
(7الحاقی –)1386ˏ08ˏ27عضویت رئیس شورای استان در جلسات شورای برنامه ریزی و توسعه استان بدون حق رأی.
( 8الحاقی –)1386ˏ08ˏ27نظارت بر حساب درآمد و هزینه های مشترک شهرداریهای استان با انتخاب حسابرس رسمی و اعلام موارد نقض و تخلف به مرجع ذی ربط و
انجام پیگیریهای لازم بر اساس مقررات قانونی ،یک نسخه از حسابرسی مذکور جهت هر گونه اقدام قانونی به وزارت کشور ارسال می گردد.
(9الحاقی –)1386ˏ08ˏ27نظارت بر حساب درآمد و هزینه سازمان همیاری شهرداریها با انتخاب حسابرس رسمی که هزینه آن توسط سازمان همیاری شهرداریها تأمین
می شود.
تبصره (الحاقی –)1386ˏ08ˏ27شورای استان موظف است یک نسخه از گزارش حسابرس رسمی را جهت بررسی و هر گونه اقدام قانونی به وزارت کشور ارسال نماید.
ماده 78مکرر ( 2الحاقی -)1382ˏ07ˏ06وظایف و اختیارات شورای عالی استانها عبارت است از :
ی ربط
( 1الحاقی -)1382ˏ07ˏ06بررسی پیشنهادهای واصله از طرف شوراهای استانها و تعیین اولویت هر یک و ارجاع به مقامات اجرائی ذ
( 2الحاقی -)1382ˏ07ˏ06اعالم نارسائی ها و اشکاالت نهادها و سازمانهای اجرائی در حدود اختیارات و وظایف شوراها به مسؤولین مربوطه و پیگیری آنها.
( 3الحاقی -)1382ˏ07ˏ06بررسی پیشنهادها و ارائه آنها در قالب طرح به مجلس شورای اسلامی یا دولت.
( 4الحاقی -)1382ˏ07ˏ06تصویب ،اصلاح ،تتمیم و تفریغ بودجه دبیرخانه شورای عالی استانها.
( 5الحاقی -)1382ˏ07ˏ06سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف است یک نسخه از پیش نویس لوایح برنامه های توسعه و بودجه عمومی کشور و استانها را پس
از تهیه در اختیار شورای عالی استانها قرار دهد .شورای عالی استانها پیشنهادهای اصلاحی خود را در مورد برنامه و بودجه مذکور به سازمان مدیریت و برنامه ریزی
کشور اعلام خواهد کرد.
ن به شوراها.
( 6الحاقی -)1382ˏ07ˏ06تهیه آیین نامه نحوه هزینه بودجه شوراها و ابلاغ آن پس از تصویب هیأت وزیرا
( 7اصالحی –)1386ˏ08ˏ27برنامه ریزی به منظور آموزش و آشنایی اعضاء شوراها با وظایف خویش از طریق برگزاری دوره های کوتاه مدت کاربردی در قالب امکانات
موجود کشور با همکاری وزارت کشور و سایر وزارتخانه ها و سازمانهای اجرائی ذی ربط.
( 8الحاقی -)1382ˏ07ˏ06جلسات عادی شورای عالی استانها هر دو ماه یکبار و حداکثر به مدت سه روز تشکیل می گردد .در موارد ضروری شورا می تواند جلسات فوق
العاده تشکیل دهد.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
( 9الحاقی –)1386ˏ08ˏ27آئین نامه سازمانی ،تشکیلاتی و تعداد و نحوه تشکیل جلسات شوراها و امور مالی دبیرخانه کلیه شوراها و تعداد کارکنان آنها و هزینه های
مربوط و هر گونه پرداختی به اعضاء شوراها توسط شورای عالی استانها تهیه و به تصویب هیأت وزیران می رسد .به کارگیری کارکنان و هر گونه پرداختی خارج از این
آئین نامه ممنوع می باشد.
( 10الحاقی -)1386ˏ08ˏ27شورای عالی استانها موظف است ضمن مشخص نمودن آن دسته از امور شهری که توسط وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی انجام می شود و
ت واگذاری آن امور به شهرداری ها را تهیه و به دولت یا مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید.
ی باشد طرح لازم جه
ی ها م
انجام آن در حد توانایی شهردار
(11الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نظارت بر روند هزینه کرد درآمدهای ناشی از قانون مالیات بر ارزش افزوده و قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها که از
طریق وزارت کشور بین شهرداری ها و دهیاری ها توزیع می گردد و ارائه هر شش ماه یک بار گزارش نظارتی مربوط به این بند به کمیسیون امور داخلی کشور و
شوراهای مجلس شورای اسلامی
(12الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نظارت بر عملکرد شوراهای اسلامی استان
(13الحاقی -)1403ˏ12ˏ19نظارت بر حسن اجرای تصمیمات شورای عالی استان ها
(14الحاقی -)1403ˏ12ˏ19تعیین نماینده موثق و امین حین بررسی لوایح مرتبط با برنامه و بودجه و امور مرتبط با رسالت شوراها جهت حضور و انتقال نظرات شوراهای
اسلامی در کمیسیون های مجلس شورای اسلامی
ماده 78مکرر ( 3اصالحی -)1386ˏ08ˏ27این ماده به عنوان بند ( )10ذیل ماده ( 78مکرر )2الحاق می گردد.
ماده 78مکرر ( 4اصالحی -)1386ˏ08ˏ27ماده ( 78مکرر )4به عنوان ماده ( )93به فصل پنجم سایر مقررات منتقل می شود.
ماده 78مکرر ( 5اصالحی -)1386ˏ08ˏ27این ماده به عنوان ماده ( )94به فصل پنجم سایر مقررات منتقل میشود.
ماده 78مکرر ( 6اصالحی -)1386ˏ08ˏ27ماده ( 78مکرر )6به عنوان ماده ( )95به فصل پنجم ،سایر مقررات منتقل میشود.
فصل چهارم -ترتیب رسیدگی به تخلفات
ماده ( 79اصالحی -)1403ˏ12ˏ19به منظور جلوگیری از انحراف شوراها از وظایف قانونی خود و نظارت بر عملکرد آنها از حیث وظایف مقرر و رسیدگی به شکایات نسبت
ی شود:
به تخلفات اعضای شوراها ،هیأت هایی به نام هیأت نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها به ترتیب زیر تشکیل م
( 1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأت مرکزی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها با عضویت یکی از معاونین رئیس جمهور به انتخاب و معرفی رئیس جمهور ،معاون ذی ربط
وزارت کشور ،رئیس یا یکی از معاونین دیوان عدالت اداری به انتخاب رئیس این دیوان ،یکی از معاونین دادستان کل کشور به انتخاب دادستان کل کشور ،سه نفر از
نمایندگان مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور و تصویب مجلس شورای اسلامی ،دو نفر از اعضای شورای عالی استانها به انتخاب
آن شورا جهت رسیدگی به شکایات از شورای استان و شورای عالی استانها و شورای شهر تهران تشکیل می شود .هیأت در اولین جلسه یک رئیس و یک نایب رئیس از
بین خود انتخاب خواهد نمود.
( 2اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأت استانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها به عضویت و ریاست استاندار و عضویت رئیس کل دادگستری استان ،یک نفر از اعضای
شورای استان به انتخاب آن شورا و سه نفر از نمایندگان استان مربوطه در مجلس شورای اسلامی جهت رسیدگی به شکایات از شورای شهر و شورای شهرستان
تشکیل می شود.
( 3اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأت شهرستانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها به عضویت و ریاست فرماندار و عضویت رئیس دادگستری شهرستان و دو نفر از
اعضای شورای شهرستان به انتخاب آن شورا و یک نفر از اعضاء شورای استان به انتخاب هیأت حل اختلاف استان جهت رسیدگی به شکایات از شورای روستا و بخش
تشکیل می شود.
تبصره (1اصالحی -)1403ˏ12ˏ19دبیرخانه هیأت مرکزی ،استانی و شهرستانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها به ترتیب در وزارت کشور ،استانداری و فرمانداری
مستقر می شود .معاون ذی ربط وزارت کشور دبیر هیأت مرکزی می باشد و دبیر هیأت استانی و شهرستانی از بین افراد موثق و امین به ترتیب توسط استاندار و
فرماندار تعیین می شود .دبیر هیأت موظف است علاوه بر اجرای وظایف مربوط به هیأت با تقاضای هر یک از اعضای هیأت مبنی بر رسیدگی به تخلفات اعضای شوراها
موضوع را ظرف مدت حداکثر سی روز در دستور کار این هیأت قرار دهد .آیین نامه نحوه نظارت هیأت های مذکور در این ماده حداکثر ظرف مدت سه ماه پس از لازم
االجرا شدن این قانون ،با همکاری کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس شورای اسلامی ،وزارت کشور و شورای عالی استان ها تهیه می شود و به تصویب
هیأت وزیران می رسد.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره (2اصالحی -)1403ˏ12ˏ19وزارت کشور ،استانداران و فرمانداران ،سازمان بازرسی کل کشور و دستگاههای نظارتی بر اساس مسؤولیت نظارتی خود موظفند
موارد تخلف اعضای شوراها را مستند به قانون به هیأت های مذکور در این ماده جهت رسیدگی ارجاع نمایند .این اقدام مانع رسیدگی مراجع صالح قضائی به جرائم
اعضای شوراها نیست.
تبصره (3الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت های نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها می توانند برای انجام وظایف نظارتی با شوراها و دستگاههای انتظامی ،امنیتی و
دستگاههای مذکور در بندهای «الف»« ،ب»« ،پ» و «ت» ماده ( )1قانون شفافیت قوای سه گانه ،دستگاههای اجرائی و سایر نهادها مصوب 1403/3/26با رعایت قوانین
مربوط مکاتبه نمایند و دستگاههای مذکور مکلفند اطلاعات ،اسناد و مدارک درخواستی را حداکثر ظرف یک ماه در اختیار آنها قرار دهند .استنکاف از اجرای این حکم
موجب مجازات شش ماه تا دو سال انفصال موقت از خدمات دولتی و عمومی می شود.
تبصره (4الحاقی -)1403ˏ12ˏ19هیأت های نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها علاوه بر وظایف مقرر در این قانون ،جرائم ارتکابی از سوی شوراها یا اعضای آنها را
باید به مراجع قضائی به همراه مستندات گزارش کنند.
ماده ( 80اصالحی -)1403ˏ12ˏ19مصوبات کلیه شوراهای موضوع این قانون در صورتی که پس از دو هفته از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض «هیأت تطبیق مصوبات شوراهای
اسلامی کشور با قوانین» -که در این قانون به اختصار «هیأت تطبیق مصوبات» نامیده می شود -قرار نگیرد لازم االجراء می باشد و در صورتی که هیأت مذکور آن را
مغایر با قوانین و مقررات کشور و یا خارج از حدود وظایف و اختیارات شوراها تشخیص دهد می تواند با ذکر مورد و به طور مستدل حداکثر ظرف مدت دو هفته ازتاریخ
ابلاغ مصوبه ،اعتراض خود را به اطلاع شورا رسانده و درخواست تجدیدنظر کند .شورا موظف است ظرف مدت ده روز از تاریخ وصول اعتراض ،تشکیل جلسه داده و به
موضوع رسیدگی و اعلام نظر نماید .در صورتی که شورا در بررسی مجدد از مصوبه مورد اختلاف عدول ننماید موضوع برای تصمیم گیری نهائی به هیأت حل اختلاف
ذی ربط ارجاع می شود .هیأت مزبور مکلف است ظرف مدت سی روز به موضوع رسیدگی و اعلام نظر نماید .در صورتی که در مهلت مقرر نسبت به مصوبه تعیین
تکلیف نشود ،مصوبه لازم االجرا می باشد.
تبصره ( 1اصالحی )1403ˏ12ˏ19ـ اعتراض در مورد مصوبات شوراهای اسلامی روستا و بخش توسط بخشدار یا شورای اسلامی شهرستان ،در مورد مصوبات شوراهای
اسلامی شهر و شهرستان توسط فرماندار یا شورای اسلامی استان ،در مورد مصوبات شورای اسلامی استان توسط استاندار ،مسؤوالن دستگاههای اجرائی ذی ربط یا
شورای عالی استانها و در مورد مصوبات شورای عالی استانها توسط وزیر کشور یا عالی ترین مقام دستگاههای ذی ربط صورت می گیرد .شوراهای موضوع این تبصره
مکلفند یک نسخه از مصوبات خود را ظرف مدت ده روز برای شورای واجد صالحیت اعتراض به مصوبات آنها و دستگاههای اجرائی ذی ربط که مصوبه مربوط به آنها می
باشد ،ارسال کنند .رسیدگی به اعتراض موضوع این قانون مانع از رسیدگی به شکایات سایر اشخاص در محاکم صالحیتدار نیست.
تبصره ( 2الحاقی –)1386ˏ08ˏ27قطعی شدن مصوبات شورا ،مانع از طرح رسیدگی آن دسته از مصوبات مغایر قانون در هیأت مرکزی حل اختلاف توسط اشخاص نمی
باشد.
تبصره ( 3اصالحی –)1403ˏ12ˏ19کلیه شوراها موظفند هر گونه تصمیمی را که مربوط به دستگاههای اجرائی مختلف اتخاذ کرده اند ،ظرف مدت ده روز به دستگاه
مربوطه ابلاغ نمایند.
تبصره ( 4اصالحی -)1403ˏ12ˏ19هیأت تطبیق مصوبات استان با عضویت و ریاست استاندار یا نماینده وی و عضویت یک قاضی به انتخاب رئیس قوه قضائیه و یکی از
اعضای شورای عالی استان ها به انتخاب این شورا جهت تطبیق مصوبات شورای استان تشکیل می شود .هیأت تطبیق مصوبات شهرستان با عضویت و ریاست فرماندار
یا نماینده وی و عضویت یک قاضی به انتخاب رئیس قوه قضائیه و یکی از اعضای شورای اسلامی استان به انتخاب این شورا جهت تطبیق مصوبات شورای شهر و شورای
شهرستان تشکیل می شود و هیأت تطبیق مصوبات بخش و روستا به عضویت و ریاست بخشدار و عضویت یک قاضی به انتخاب رئیس قوه قضائیه و یکی از اعضای
ی ها است.
ی ها و بخشدار
شورای اسلامی شهرستان به انتخاب این شورا تشکیل می شود .محل تشکیل هیأتهای تطبیق مصوبات در استانداری ها ،فرماندار
ت های تطبیق مصوبات شهرستانهای استان تهران بهشرح ذیل تشکیل می گردد:
تبصره ( 5اصالحی -)1396ˏ10ˏ24هیأ
الف -هیأت تطبیق مصوبات تهران ،شهر ری و تجریش به عضویت و ریاست فرماندار تهران و عضویت یک قاضی به انتخاب رئیس قوه قضائیه و یکی از اعضای شورای
اسلامی شهر تهران به انتخاب این شورا تشکیل می شود .در این خصوص مصوباتی که به شهر ری و تجریش مربوط می شود با حضور فرمانداران ری و شمیرانات
بررسی می گردد.
ب -هیأت تطبیق مصوبات شهرهای باقرشهر ،کهریزک و حسنآباد فشافویه و قیامدشت به عضویت و ریاست فرماندار شهرستان ری و عضویت یک قاضی به انتخاب
رئیس قوه قضائیه و یکی از اعضای شورای اسلامی استان تهران به انتخاب این شورا تشکیل میشود.
ج -هیأت تطبیق مصوبات شهرهای اوشان ،فشم ،میگون ،شمشک و لواسان به عضویت و ریاست فرماندار شهرستان شمیرانات و عضویت یک قاضی به انتخاب رئیس
قوه قضائیه و یکی از اعضای شورای اسلامی استان تهران به انتخاب این شورا تشکیل میشود.
د -هیأت تطبیق مصوبات شورای اسلامی شهرهای بومهن و پردیس به عضویت و ریاست فرماندار شهرستان پردیس و عضویت یک قاضی به انتخاب رئیس قوه
قضائیه و یکی از اعضای شورای اسلامی استان تهران به انتخاب این شورا تشکیل میشود.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره ( 6الحاقی -)1395ˏ02ˏ20اعتراض به مصوبات شوراهای اسلامی کشور مطابق این ماده و تبصره های آن ،مانع از اعتراض اشخاص نزد مراجع صالح قضائی نیست
ی باشد.
و نافی صالحیت فقهای شورای نگهبان در نظارت شرعی بر مصوبات شوراهای مذکور نم
ماده - 81هرگاه شورا اقداماتی بر خالف وظایف مقرر یا مخالف مصالح عمومی کشور و یا حیف و میل و تصرف غیرمجاز در اموالی که وصول و نگهداری آنرا به نحوی به
عهده دارد انجام دهد به پیشنهاد کتبی فرماندار موضوع جهت انحلال شورا به هیات حل اختلاف استان ارجاع میگردد وهیات مذکور به شکایات و گزارشها رسیدگی و
در صورت احراز انحراف هر یک از شوراهای روستاها ،آنرا منحل می نماید و در مورد سایر شوراها در صورت انحراف از وظایف قانونی ،بنا به پیشنهاد هیات استان و
تصویب هیات حل اختلاف مرکزی منحل میگردند.
تبصره (اصلاحی -)1386ˏ08ˏ27هر یک از شوراهای منحل شده در صورت اعتراض به انحلال می توانند ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رأی به دادگاه صالح شکایت نمایند و
دادگاه مکلف است خارج از نوبت به موضوع رسیدگی و رأی قطعی صادر نماید.
ماده ( 82جایگزین –)1386/08/27چنانچه هر یک از اعضاء شوراهای موضوع این قانون شرایط عضویت را از دست داده و یا در انجام وظایف قانونی خود مرتکب قصور یا
تقصیر شود یا اقدامی که موجب توقف یا اخلال در انجام وظایف شوراها گردد یا عملی خالف شؤون اعضاء شورا انجام دهد به موارد زیر محکوم می گردد:
( 1الحاقی –)1386ˏ08ˏ27اخطار کتبی با درج در پرونده شورایی بدون اعالن عمومی.
( 2الحاقی –)1386ˏ08ˏ27اخطار کتبی با درج در پرونده شورایی و اعالن عمومی.
( 3الحاقی –)1386ˏ08ˏ27کسر از مبالغ دریافتی بابت عضویت در شورا ( حقوق ،حق الجلسه و عناوین مشابه) حداکثر تا یک سوم از یک ماه تا یک سال.
( 4الحاقی –)1386ˏ08ˏ27محرومیت از عضویت در هیأت رئیسه و نمایندگی در شوراهای فرا دست و عناوین مشابه حداقل به مدت یک سال.
( 5الحاقی –)1386ˏ08ˏ27سلب عضویت موقت از یک ماه تا یک سال.
( 6الحاقی –)1386ˏ08ˏ27سلب عضویت برای باقیمانده دوره شورا.
( 7الحاقی –)1386ˏ08ˏ27ممنوعیت ثبت نام در انتخابات شوراها برای مدت حداقل یک دوره.
( 8الحاقی –)1386ˏ08ˏ27سلب عضویت دائم از عضویت در شورا و ممنوعیت ثبت نام در انتخابات شوراها.
تبصره ( 1الحاقی –)1386ˏ08ˏ27هیأتهای حل اختلاف پس از رسیدگی به اتهام یا اتهامات منتسب به عضو شورا در صورت احراز تخلف یا تخلفات ،در مورد هر پرونده
ًا
صرف یکی از مجازاتهای این قانون را اعمال خواهند نمود و تنها بند ( )8قابل جمع با بندهای ( )4تا ( )6این ماده می باشد.
تبصره ( 2الحاقی –)1386ˏ08ˏ27چنانچه عضوی به یکی از مجازاتهای بندهای ( )4تا ( )8این ماده محکوم شود می تواند ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی به هیأت حل
اختلاف مرکزی شکایت نماید .هیأت مذکور خارج از نوبت به موضوع رسیدگی خواهد کرد.
تبصره ( 3الحاقی -)1386ˏ08ˏ27فرد یا افرادی که سلب عضویت می گردند ،می توانند به دیوان عدالت اداری شکایت نمایند .دادگاه مذکور خارج از نوبت به موضوع
رسیدگی می کند و رأی آن قطعی و لازم االجراء خواهد بود.
تبصره ( 4الحاقی )1392ˏ01ˏ27ـ در صورتی که هیأت حل اختلاف مرکزی حکم به سلب عضویت عضـو شورای اسـالمی شـهر و یا روستـا دهد ،فرمانـداری مکـلف به
معرفی عضـو علی البدل است.
در صورتی که مرجع رسیدگی کننده موضوع تبصره ( )3این ماده ،حکم به ابطال رأی مرجع پایین تر دهد ،عضو علی البدل از شورای اسلامی خارج می شود و عضو قبلی
ًا
مجدد فعالیت خود را در شورای اسلامی از سر می گیرد.
تبصره (5الحاقی -)1403ˏ12ˏ19مراجع رسیدگی مذکور در این ماده موظفند یک نسخه از آرای خود را به دبیرخانه دائمی هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات موضوع
تبصره ( )1ماده ( )63این قانون ارسال کنند.
تبصره (6الحاقی -)1403ˏ12ˏ19چنانچه از زمان اولین جلسه شورا و در طول مدت عضویت ،با اعلام وزارت اطلاعات ،سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقالب اسلامی ،قوه
قضائیه یا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به هر نحوی مشخص شود که عضو انتخاب شده از ابتدا فاقد شرایط مندرج در مواد ( )32( ،)30و ( )33این قانون
بوده است ،هیأت استانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف موظف است ضمن اخذ نظر دبیرخانه دائمی هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات ،به گزارش مذکور رسیدگی کرده
و نظر خود را ظرف مدت حداکثر یک ماه اعلام نماید .رأی صادره ظرف مدت بیست روز قابل اعتراض از سوی مراجع فوق یا عضو مذکور حسب مورد می باشد .در این
صورت هیأت مرکزی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف موظف است ،ظرف مهلت حداکثر یک ماه رأی خود را صادر نماید .در صورت حذف منتخب مورد بررسی ،منتخب علی
البدل جایگزین می شود.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده 82مکرر ( 1اصالحی –)1403ˏ12ˏ19هیأتهای حل اختلاف ضمن رسیدگی به شکایات از اعضاء شوراها در مورد اتهامات موضوع ماده( )82به ترتیب زیر اقدام می
نمایند:
- 1در مورد اعضاء شوراهای روستا و بخش به پیشنهاد شورای شهرستان و یا یکی از اعضای هیأت شهرستانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها و در مورد شورای
شهر و شهرستان به پیشنهاد شورای استان و یا یکی از اعضای هیأت استانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها و تصویب هیأت حل اختلاف استان.
- 2در مورد اعضاء شورای استان به پیشنهاد شورای عالی استانها و یکی از اعضای هیأت استانی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها و در مورد شورای عالی استانها
به پیشنهاد یکی از اعضای هیأت مرکزی نظارت بر عملکرد و حل اختلاف شوراها و تصویب هیأت حل اختلاف مرکزی.
[ - 3منسوخه گردید].
تبصره (1اصالحی –)1403ˏ12ˏ19سلب عضویت اعضاء شورای مافوق ،موجب سلب عضویت از شورای مادون نمی گردد مگر به تشخیص هیأت حل اختلاف ذی ربط.
تبصره (2الحاقی -)1403ˏ12ˏ19اشخاص موضوع این ماده در صورت اطلاع از تغییر محل سکونت اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا مقرر در تبصره ( )1ماده ( )30این
قانون موظفند موضوع را در هیأت نظارت بر عملکرد و حل اختلاف مربوط مطرح نمایند .در صورت استنکاف به محرومیت از حقوق اجتماعی درجه شش موضوع ماده
( )19قانون مجازات اسلامی محکوم می شوند.
ی شود :
ماده 82مکرر ( 2اصالحی -)1386ˏ08ˏ27غیبت غیرموجه اعضاء شورا در طول یک سال با تشخیص و تصویب شورا به شرح زیر منجر به سلب عضویت م
-1شورای روستا و شهردوازده جلسه غیرمتوالی و یا شش جلسه متوالی.
- 2شورای بخشهشت جلسه غیرمتوالی و یا چهار جلسه متوالی.
- 3شورای شهرستانشش جلسه غیرمتوالی و یا سه جلسه متوالی.
- 4شورای استانچهار جلسه غیرمتوالی و یا دو جلسه متوالی.
- 5شورای عالی استانهاسه جلسه غیرمتوالی و یا دو جلسه متوالی.
ماده 82مکرر ( 3الحاقی -)1386ˏ08ˏ27شوراهای موضوع این قانون یا هر یک از اعضاء آنها حق ندارند در نصب و عزل کارکنان دهیاری ها ،شهرداری ها و یا شرکتها و
مؤسسات وابسته به آنها دخالت نمایند یا به آنها دستور دهند و واگذاری مسؤولیت اجرائی ،عضویت هیأت مدیره و مدیریت عامل به اعضاء شوراهای مذکور در
ی باشد.
ی تابعه ممنوع م
دهیاریها ،شهرداریها ،شرکتها و سازمانها
تبصره ( 1الحاقی -)1386ˏ08ˏ27اعضاء شوراهای مذکور و بستگان درجه یک آنها به هیچ وجه حق انجام معامله با دهیاری ،شهرداری ،سازمانها و شرکتهای وابسته به
آن را نخواهند داشت و انعقاد هر نوع قرارداد با آنها ممنوع می باشد .در غیر این صورت ضمن لغو قرارداد و سلب عضویت دائم از شورا ،پرونده به مراجع ذی صالح
ارسال می گردد.
تبصره ( 2الحاقی -)1386ˏ08ˏ27هر گونه استفاده شخصی از اموال ،دارائی ها و امکانات شوراها ،دهیاری ،شهرداری ،مؤسسات و شرکتهای وابسته توسط اعضاء
شوراها ممنوع می باشد .در صورت ارتکاب نسبت به بررسی آن در هیأت حل اختلاف استان اقدام خواهد شد.
ماده 82مکرر ( 4اصالحی -)1386ˏ08ˏ27رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان دبیرخانه شوراها طبق قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب 1372/ 9/ 7و آئین نامه
اجرائی آن صورت می گیرد.
تبصره ( 1الحاقی -)1382ˏ07ˏ06هیأت بدوی و تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان شوراها در مرکز هر استان تشکیل و اعضاء آن با حکم رئیس شورای
استان منصوب می شوند .رسیدگی به تخلفات کارکنان شورای عالی استانها در هیأتهای رسیدگی به تخلفات اداریشورای استان تهران صورت می گیرد.
تبصره ( 2الحاقی -)1382ˏ07ˏ06رسیدگی به تخلفات اداری شهرداران ،طبق قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب 1372/ 9/ 7هیأت رسیدگی به تخلفات اداری
کارکنان وزارت کشو ر انجام می شود.
فصل پنجم -سایر مقررات
ماده ( 83اصالحی -)1389ˏ05ˏ31در صورتی که هر یک از شوراها به علت فوت ،استعفاء یا سلب عضویت اعضاء اصلی و علی البدل ،فاقد حد نصاب لازم برای تشکیل
جلسه گردد و همچنین در حوزه هایی که انتخابات آنها بر اساس مواد ( )58( ،)57و ( )84این قانون باطل یا متوقف و یا طبق ماده ( )81این قانون ،شورای آن منحل
گردد و نیز در حوزههایی که تعداد داوطلبان آنها در مهلت ثبت نام یا تا قبل از روز اخذ رأی ،مساوی یا کمتر از تعداد اعضاء اصلی باشد و انتخابات آنها به این دلیل یا به
هر دلیل دیگر برگزار نشده باشد و یا به هر دلیل فاقد شورا باشد ،وزارت کشور موظف است انتخابات میان دوره ای شورای اسلامی آنها را همزمان با اولین انتخابات
سراسری سایر انتخابات ،مشروط به آن که حداقل یک سال به پایان دوره شورا باقی مانده باشد ،برگزار نماید.
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
تبصره (الحاقی )1389ˏ05ˏ31ـ در برگزاری انتخابات میاندوره ای نیازی به تشکیل هیأت های اجرایی بخش و شهرستان نیست و همان هیأت هایی که بر اساس قوانین
انتخابات سراسری تشکیل شده است ،وظایف و اختیارات هیأت های مذکور را بر عهده خواهند داشت.
ماده - 84در حوزه های انتخابیه ای که به علت بروز حوادث غیرمترقبه و مسایل سیاسی و امنیتی برگزاری انتخابات امکان پذیر نباشد انتخابات آن حوزه ها تا رفع
موانع متوقف میشود .تشخیص این موانع با وزیر کشور میباشد.
ماده ( 85اصالحی -)1386ˏ08ˏ27هرگاه انتخابات هر یک از شوراهای روستا و شهر بنا به دلایل ذکر شده متوقف و یا پس از تشکیل طبق مقررات قانونی منحل شود تا
برگزاری انتخابات مجدد و تشکیل شورای جدید ،استاندار جانشین آن شورا خواهد بود .
تبصره - 1جانشین شورای شهر تهران ،وزیر کشور خواهد بود.
تبصره - 2جانشین شورای روستا ،شورای بخش میباشد.
ماده ( 86اصالحی -)1386ˏ08ˏ27کلیه وزارتخانه ها ،سازمان ها ،ادارات دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و نهادها و کلیه سازمان هایی که شمول قانون بر آن ها
مستلزم ذکر نام است موظف اند حسب درخواست وزارت کشور ،استانداران ،فرمانداران و بخشداران ،کارکنان و سایر امکانات خود را تا خاتمه انتخابات در اختیار آنان
قرار دهند .مدت همکاری کارکنان مذکور جزو مأموریت نامبردگان محسوب خواهد شد.
ماده ( 87اصالحی -)1386ˏ08ˏ27مواد ( )86و ( )87از فصل پنجم سایر مقررات به قسمت فصل انتخابات بخش و – سایر مقررات انتخابات ،منتقل می شود.
ماده ( 88جایگزین -)1386/08/27این ماده از فصل پنجم به فصل دوم قسمت سایر مقررات انتخابات منتقل می شود.
ماده ( 89اصالحی -)1386ˏ08ˏ27مواد ( )89و ( )90از فصل پنجم به فصل دوم قسمت سایر مقررات انتخابات منتقل می شود.
ماده ( 90اصالحی -)1386ˏ08ˏ27مواد ( )89و ( )90از فصل پنجم به فصل دوم قسمت سایر مقررات انتخابات منتقل می شود.
ماده - 91حداکثر ظرف یک سال پس از تصویب این قانون ،کلیه شوراها در سراسر کشور باید تشکیل شده باشد.
ماده ( 92الحاقی –)1386ˏ08ˏ27سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران می تواند با همکاری وزارت کشور و شورای عالی استانها در راستای ارتقاء سطح فرهنگ
شوراها و مشارکت ،برنامه های مختلف فرهنگی و آموزشی را تهیه و پخش نماید.
ماده ( 93منسوخه -)1386ˏ08ˏ27کلیه وجوه و سپرده های انجمنهای منحله ده و شهرستان نزد بانکها و نیز اموال منقول و غیرمنقول آنها حسب مورد در اختیار
شوراهای اسلامی روستا و شهر قرار می گیرد تا در جهت عمران و آبادی و مصالح مردم همان محل صرف گردد.
ماده ( 93الحاقی -)1386ˏ08ˏ27کلیه شوراهای موضوع این قانون مکلفند حداکثر ظرف مدت ده روز مصوبات خود را به نمایندگان حوزه انتخابیه و شورای مافوق،
ی ربط و عالیترین مقام اجرائی مربوط و در مورد شورای عالی استانها به مجلس شورایاسلامی و وزارت کشور ارسال نمایند.
مسؤولین اجرائی ذ
ماده ( 94الحاقی -)1386ˏ08ˏ27استانداران ،فرمانداران و بخشداران موظفند در کلیه شوراها و کمیته های تخصصی مرتبط با وظایف شوراها (بجز کمیته برنامه ریزی
شهرستان) که در سطح منطقه تشکیل می دهند از نماینده شوراهای بخش ،شهر ،شهرستان و استان به عنوان عضو ناظر جهت شرکت در جلسات دعوت به عمل
آورند.
ماده ( 95الحاقی -)1386ˏ08ˏ27استانداران ،فرمانداران ،بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین می شوند در حدود اختیارات شوراها ملزم به
ی صالح رسیدگی می شود.
رعایت تصمیمات آنها هستند .موارد تخلف به مقامات مافوق اعلام و در مراجع ذ
ماده ( 96اصالحی -)1386ˏ08ˏ27کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون لغو می گردد.
ماده ( 97اصالحی -)1386ˏ08ˏ27وزارت کشور مسئول اجرای این قانون است و موظف است ظرف دو ماه آیین نامه های اجرایی مورد نیاز را تهیه و هیأت وزیران موظف
ن نامه های مذکور را تصویب نماید.
است ظرف مدت سه ماه پس از تصویب این قانون خارج از نوبت آیی
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir
قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران [قانون تشکیلات ،وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران و
دهیاران] -مصوب 1375/03/01
ماده ( 98اصالحی -)1386ˏ08ˏ27هر گونه اصلاح در آئین نامه اجرائی قانون شوراهای اسلامی کشور توسط وزارت کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
قانون فوق مشتمل بر نود و چهار ماده و پنجاه و یک تبصره در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ اول خردادماه یکهزار و سیصد و هفتاد و پنج مجلس شورای اسلامی
تصویب و در تاریخ 1375/ 3/ 23به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی – علیاکبر ناطق نوری
معاونت تدوین ،تنقیح و انتشار قوانین و مقررات -معاونت حقوقی ریاست جمهوری ()Qavanin.ir