شماره: ۵۸۴۶۶ تاریخ: ۱۴۰۱/۱۰/۱۸ پیوست: دارد بسمه تعالی سال "تولید؛ دانش بنیان، اشتغال آفرین" **معاونین محترم هماهنگی امور عمرانی استانداری های کشور** موضوع: ابلاغ شیوه‌نامه احداث و توسعه مراکز عرضه محصولات و فرآوردهای کشاورزی باسلام و احترام؛ در راستای اجرای بند ۱۸ ماده ۵۵ قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۴، لایحه قانونی راجع به نحوه واگذاری اماکن و میادین و غرفه‌ها به‌منظور ایجاد تسهیل در تهیه و توزیع میوه و ترهبار و فرآوردهای کشاورزی مصوب ۱۳۵۸/۱۰/۰۵ شورای انقلاب و اصلاحات بعدی و بند۴ بخش(ب) تصویب‌نامه در خصوص مدیریت بخش میادین میوه و محصولات کشاورزی مصوب ۱۳۹۶/۰۲/۰۳ هیات محترم وزیران، به پیوست **شیوه‌نامه احداث و توسعه مراکز عرضه محصولات و فرآوردهای کشاورزی، ارزاق و مایحتاج عمومی تحت نظر شهرداری** که باهدف ارائه خدمات مناسب و موردنیاز شهروندان از طریق افزایش سرانه خدماتی و تسریع و تسهیل در احداث این مراکز تهیه‌شده است، جهت ابلاغ به شهرداری‌های تابعه آن استان ارسال می‌گردد. نظارت بر حسن اجرای این شیوه‌نامه بر عهده آن معاونت محترم می‌باشد. شیوه‌نامه احداث و توسعه مراکز عرضه محصولات و فرآورده‌های کشاورزی، ارزاق و مایحتاج عمومی تحت نظر شهرداری دفتر محیط‌زیست و خدمات شهری دی ماه ۱۴۰۱ **کارگروه تهیه و تدوین شیوه‌نامه** آقای هاشم نوروزی فرد سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور– دفتر محیط‌زیست و خدمات شهری آقایان: سید حسین اعرابی، داود داداشی چوان ، فرزاد بلندی ، بهزاد عبدالمحمد ، ایمان رادی پور و خانم شهلا جمشیدی شهرداری‌های تهران– سازمان مدیریت میادین میوه و ترهبار آقای امیر پاینده شهرداری مشهد– سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآورده‌های کشاورزی آقای ارکان کریمی شهرداری سقز– سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآورده‌های کشاورزی آقای حمیدرضا دهقانی شهرداری کاشان– سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآورده‌های کشاورزی ازجمله تأسیسات خدمات شهری که به‌موجب قوانین و مقررات مربوطه، وظیفه تهیه و تعیین آن بر عهده شهرداری واگذارشده است، احداث و توسعه مراکزی جهت عرضه مناسب محصولات کشاورزی و ارزاق عمومی موردنیاز شهروندان می‌باشد که نقش و اهمیت وجود این مراکز بیش‌ازپیش موردتوجه دولت قرارگرفته است. نقش اثرگذار بازارهای عرضه محصولات و فرآوردههای کشاورزی(میوه، ترهبار، پروتئینی، لبنی و...) در اجرای سیاست‌های تنظیم بازار و کاهش حاشیه بازاریابی از طریق عرضه مستقیم محصولات کشاورزی باقیمت مناسب، موجب کاهش نرخ کالاها و نظارت کارآمدتر و اثربخش‌تر می‌شود و در مناطق مختلف کشور در تنظیم بازار کالاهای اساسی و مایحتاج عمومی مردم به‌ویژه دسترسی آسان‌تر در راستای امنیت غذایی و تأمین نیاز شهروندان نقش مهمی ایفا می‌کنند، لذا ایجاد و توسعه این تأسیسات خدمات شهری امری ضروری است(به دلیل نوع و ماهیت فعالیت و نحوه اداره میادین و بازارها که بر جنبه‌های نظارتی تکیه و تأکید داشته و امکانات و زیرساخت‌های عرضه را تأمین می‌نماید). در این راستا به‌منظور تسریع و تسهیل در احداث، ساماندهی و توسعه مراکز عرضه محصولات و فرآوردههای کشاورزی، ارزاق و مایحتاج عمومی در شهرها، این شیوه‌نامه تهیه و تدوین گردیده است و با توجه به شرایط و مقتضیات هر شهر قابل اقتباس و بهره‌برداری می‌باشد. **بخش اول) کلیات** **ماده۱: قوانین و مقررات مربوطه** - بند۱۸ ماده ۵۵ قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۴ - لایحه قانونی راجع به نحوه واگذاری اماکن و میادین و غرفه‌ها به‌منظور ایجاد تسهیل در تهیه و توزیع میوه و ترهبار و فرآوردههای کشاورزی مصوب ۱۳۵۸/۱۰/۵ شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران - قانون اصلاح مادهواحده قانون نحوه واگذاری اماکن و میادین و غرفه توزیع میوه(مصوب ۱۳۵۸/۱۰/۵) مصوب ۱۳۷۲/۵/۲۰ مجلس شورای اسلامی - بند۴ بخش(ب)تصویب‌نامه در خصوص مدیریت بخش میادین میوه و محصولات کشاورزی مصوب ۱۳۹۶/۰۲/۰۳ هیات وزیران **ماده۲: دامنه کاربرد** در شهرداری‌هایی که دارای شرایط و ظرفیت‌های لازم برای احداث مراکز عرضه محصولات و فرآوردههای کشاورزی، ارزاق و مایحتاج عمومی هستند. ماده۳: ضرورت و اهداف با توجه به وظیفه مهم میادین و بازارهای میوه و فرآوردههای کشاورزی در نظام توزیع و تنظیم بازار کشور، لزوم تدوین ضوابط و دستورالعملها و ایجاد زیرساختها برای رشد و شکوفایی هر چه بیشتر این مجموعهها در سطح کشور ضروری به نظر می‌رسد. آثار و نتایج مثبت فعالیت و حضور این مراکز از جنبه‌های مختلف در کمک به معیشت و اقتصاد خانوار و صرفه‌جویی‌های اقتصادی در هزینه‌های تأمین سبد مصرفی خانوار(کمک به اقتصاد خانوار شهری) و همچنین کمک به اعتلا و توسعه بخش کشاورزی و تولیدکنندگان آن محصولات (اقتصاد خانوار روستایی ) به‌طور مستقیم و غیرمستقیم اثرگذاراست: ۱- نقش مستقیم آن از طریق عرضه میوه، ترهبار، فرآوردههای کشاورزی و مایحتاج عمومی، باقیمت‌هایی پایین‌تر از میانگین قیمت‌های سطح شهر و کمک به‌صرفه جویی اقتصادی در هزینه‌های تأمین سبد مصرفی خانوار. ۲-نقش و آثار غیرمستقیم آن به دلیل حضور و فعالیت این مراکز که باعث تعدیل قیمت‌های عرضه میوه و ترهبار، فرآورده های کشاورزی و مایحتاج عمومی در واحدهای صنفی فعال در محدوده این مراکز می‌گردد و به تعدیل قیمت در سطح شهر کمک می‌نماید. از طرفی با توجه به نوع و ماهیت فعالیت و کارکرد این سازوکار به دلیل نظارت‌های مستمر و نظام‌مند بر نحوه فعالیت بهره‌برداران فعال در غرف تحت اختیار ، باعث اثربخشی و کارآمدی بیشتر این نظارت‌ها و شاهد بروز نتایج مؤثرتری در این امر بوده ، به‌گونه‌ای که موجبات جلب اعتماد و رضایت هر چه بیشتر مصرف‌کنندگان را از بابت نظارت‌های سازمانی فراهم آورده است. ماده۴: تعاریف و اصطلاحات عبارات و اصطلاحات بکار رفته در این شیوه‌نامه دارای مفاهیم زیر است: **سازمان:** منظور از سازمان در این شیوه‌نامه، سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآوردههای کشاورزی شهرداری می‌باشد. **مرکز عرضه:** مکانی است برای تسهیل در امر عرضه محصولات و فرآوردههای کشاورزی، ارزاق و مایحتاج عمومی خانوار که به‌صورت دائمی یا موقت تحت نظر شهرداری/سازمان ایجاد و در این شیوه‌نامه به‌اختصار مرکز نامیده می‌شود و در سطح میدان منطقه‌ای، بازار و بازارچه(بازار محله‌ای) قابل‌اجرا می‌باشد. **میدان منطقه‌ای:** مرکز عرضه و فروش و یا ارائه جزئی(خرده) و یا کلی(عمده) محصول، کالا و خدمات که به‌صورت متمرکز و وابسته به هم بوده و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد و تحت نظارت و مدیریت واحد اداره می‌شود. مساحت عرصه آن حدود۱۵۰۰ مترمربع و دارای ساختمان اداری به همراه کلیه فعالیت‌های تعریف‌شده اعم از میوه، سبزیجات، مواد پروتئینی، مواد لبنی و محصولات و کالاهای فرآوری شده با حداقل تحت پوشش قرار دادن ۵ بازار ثابت و کلیه بازارچه‌های واقع در نواحی تحت نظر را شامل و دارای تأسیسات، امکانات، تسهیلات و خدمات جانبی لازم نظیر؛ پارکینگ، سرویس بهداشتی عمومی، نمازخانه، دستگاه‌های خودپرداز، محوطه بازی، همچنین امکانات اختصاصی ازجمله خوابگاه ، غذاخوری و حمام کارگری باشد. این سطح از مراکز عمدتاً در کلان‌شهرها و شهرهای بزرگ قابل‌اجرا می‌باشد. در ساختار سازمانی و سلسله‌مراتب اداری ، به‌منظور تقسیم‌کار و تفکیک وظایف و انجام بخشی از نظارت و کنترل ، امور هماهنگی، تدارک بهتر منابع، تسهیل دسترسی جغرافیایی و مکانی و افزایش بهره‌وری و کارایی، تعدادی از بازارها و بازارهای محله‌ای زیرشاخه یک میدان قرار می‌گیرند. **بازار:** به مرکزی اطلاق می‌شود که به‌منظور تسهیل در امر عرضه و فروش جزئی(خرده) محصول، کالا و خدمات، مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد و تحت پوشش میدان مربوطه بوده که کلیه امور پرسنلی، اداری، هماهنگی و ارتباط سازمانی آن از طریق میدان ذی‌ربط میسر می‌گردد که حدود مساحت عرصه آن 400 مترمربع می‌باشد و دارای چهار فعالیت اصلی شامل میوه، سبزیجات، مواد پروتئینی، مواد لبنی و حداقل دو فعالیت از محصولات و کالاهای فرآوری شده شامل شوینده و بهداشتی، حبوبات و خشکبار باشد و کلیه بازارچه‌های واقع‌شده در ناحیه ذی‌ربط را تحت پوشش قرار دهد. **بازارچه(بازار محله‌ای):** به مرکزی اطلاق می‌شود که به‌منظور عرضه و فروش جزئی(خرده) محصول، کالا و خدمات بنا به‌ضرورت در نقطه‌ای از شهر ایجاد و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد و تحت پوشش بازار خاصی اداره می‌شود که مساحت عرصه آن در مراکز دائمی با سازه ثابت، 150 تا 200 مترمربع می‌باشد و حداقل دارای دو فعالیت از چهار فعالیت اصلی شامل میوه، سبزیجات، محصولات و فرآورده‌های پروتئینی و لبنی باشد. **غرفه:** مکان مستقل یا فضای تفکیک‌شده در هریک از میادین منطقه‌ای، بازارها و بازارچه‌ها که محصولات یا خدمات در آن عرضه می‌شود. **کیوسک، کانکس، کانتینر و جایگاه:** نوعی از غرف به‌صورت اتاقک‌های منقولی هستند که مطابق نیاز و اولویت اجرا در مقاطع زمانی مشخص مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند. **عرضه سیار(خودرویی):** نوعی از غرف به‌صورت سیار که مطابق نیاز و اولویت اجرا مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند. **محل عرضه مستقیم تک‌محصولی:** به محل مورد بهره‌برداری اعم از غرفه، کیوسک، کانکس، کانتینر و جایگاه اطلاق می‌شود که در مقاطع زمانی و مکانی و بنا به تصمیمات متخذه مبتنی بر سیاست‌های سازمانی در راستای حمایت از تولیدکنندگان و یا تأمین نیاز شهروندان از طریق انتشار آگهی و یا مکاتبات با دستگاه‌های متولی تولید در قطب‌های عمده تولید جهت فراخوان تولیدکنندگان صرفاً برای عرضه یک محصول در بازه‌های فعالیت کوتاه‌مدت(چندماهه) اختصاص می‌یابد. **اماکن عرضه:** به کلیه مکان‌های ارائه محصولات، کالا و خدمات (شامل غرفه، کیوسک، کانکس، کانتینر، جایگاه و...) گفته می‌شود که در هریک از مراکز عرضه راه‌اندازی می‌شوند. **فعالیت(کاربری):** به هر یک از گروههای محصولی و یا خدمات قابل‌عرضه و ارائه در هر مکان عرضه گفته می‌شود که مطابق ضوابط و مقررات شهرداری/ سازمان برای آن مجوز بهره‌برداری صادر و توسط بهره‌بردار، محصول یا خدمات مربوطه در محل مورد بهره‌برداری ارائه می‌گردد. **فعالیت‌های خدماتی:** به فعالیت‌هایی که صرفاً جنبه ارائه خدمات جانبی به شهروندان و بهره‌برداران دارد و کالایی در آن عرضه نمی‌شود. **لیست نیاز اماکن عرضه:** به مشخصات اماکن قابل تخصیص ازلحاظ نوع فعالیت و تعداد آن بر اساس کشش و نیاز هر مرکز(میدان منطقه‌ای/ بازار/ بازارچه) در آن دوره به فعالیت موردنیاز اختصاص و تعداد آن در هر مرکز تعیین و لیست این اماکن جهت برگزاری مزایده یا فراخوان و سایر روش‌های قانونی، جهت تخصیص به متقاضیان واجد شرایط برای آن دوره تهیه و تنظیم می‌گردد. **توزیع عمده(کلی‌فروشی):** عبارت است از عرضه و فروش محصولات و تولیدات دارای مجوز موضوع بهره‌برداری به توزیع‌کنندگان (خرده‌فروشان) دربسته بندی‌هایی نظیر جعبه، کارتن، گونی و غیره. **عرضه خرده (جزئی‌فروشی):** عبارت است از عرضه و فروش محصولات و تولیدات دارای مجوز موضوع بهره‌برداری بهصورت فله‌ای یا بسته‌بندی در اندازه و میزان قابل‌عرضه برای مصرف خانوار. **بهره‌بردار:** منظور از بهره‌بردار هر شخص حقیقی و یا حقوقی است که به‌موجب قرارداد فی‌مابین، مکان عرضه محصولات یا ارائه خدمات موردنظر از سوی شهرداری/ سازمان به وی جهت فعالیت در مدت تعیین‌شده واگذار گردیده است. **مکان‌یابی مرکز عرضه:** فرآیندی به‌منظور بررسی و ارزیابی در خصوص تعیین زمین‌های دارای پتانسیل ایجاد و راه‌اندازی مراکز عرضه می‌باشد. **مشارکت:** سازوکاری که در آن شهرداری/ سازمان به‌منظور تأمین منابع جهت ایجاد، توسعه و یا بهسازی و نوسازی بازار با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، تعاونی و دولتی استفاده می‌نماید. **شیوه‌نامه راه‌اندازی مراکز مشارکتی عرضه :** شیوه‌نامه‌ای باهدف افزایش سرانه خدماتی از طریق جذب و مشارکت سرمایه‌گذاران به‌منظور راه‌اندازی و توسعه مراکز عرضه می‌باشد که طی نامه شماره۵۶۰۸۴ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۵ از سوی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور ابلاغ‌شده است. ## بخش دوم) فرآیند ایجاد، راه‌اندازی و توسعه مراکز به‌طورکلی می‌توان فرآیند احداث و توسعه میادین منطقه‌ای ، بازارها و بازارچه‌ها توسط شهرداری/ سازمان را به سه بخش کلی به شرح زیر تقسیم نمود: ۱) مکان‌یابی و انتخاب زمین جهت ایجاد و راه‌اندازی مراکز عرضه ۲) طراحی، اجرا و ساخت مراکز عرضه ۳) مدیریت، نظارت، پشتیبانی و بهره‌برداری از اماکن فعالیت‌های عرضه محصولات و خدمات موجود در مراکز عرضه **ماده ۵: شاخص‌ها و عوامل اثرگذار در مکان‌یابی مراکز عرضه** انتخاب مکان استقرار هر فعالیت/عملکرد شهری در موقعیت فضایی-کالبدی در سطح شهر می‌بایست تابع اصول، قواعد و سازوکارهای استاندارد باشد تا موفقیت و کارایی عملکردی آن فعالیت در مکان انتخاب‌شده، افزایش یابد. بنابراین بررسی و انتخاب صحیح شاخص‌های مکان‌یابی مراکز در این راستا دارای اهمیت می‌باشد به همین منظور مهم‌ترین شاخص‌ها و عوامل مؤثر در مکان‌یابی بهینه مراکز عرضه شهرداری/ سازمان به شرح زیر می‌باشد: - **شاخص مساحت زمین:** وسعت و اندازه زمین موردنیاز، یکی از عوامل مؤثر در مکان‌یابی مراکز عرضه محصولات، فرآورده‌های کشاورزی و مایحتاج عمومی است، چراکه مکان موردنظر باید ازلحاظ مساحت، تأمین‌کننده نیاز جمعیت موجود و آینده باشد که این وسعت برای میدان منطقه‌ای حدود ۱۵۰۰ مترمربع، برای بازار حدود ۴۰۰ مترمربع و برای بازارچه(بازار محله‌ای) دائمی با سازه ثابت ۱۵۰ تا ۲۰۰ مترمربع می‌باشد. این شاخص شامل: مساحت زمین، ابعاد و اضلاع زمین حتی‌الامکان به‌صورت منتظم است. - **شاخص نحوه توزیع و تمرکز جمعیت(تراکم جمعیتی):** این شاخص یکی از شاخص‌های مهم در خصوص احداث یا گسترش مراکز عرضه و از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی ناحیه تجاری به شمار می‌رود. تراکم و روند رشد و افزایش جمعیت از مهم‌ترین عواملی هستند که باید موردتوجه قرار گیرند و با توجه به نقش مراکز عرضه محصولات در تأمین مایحتاج روزانه شهروندان، مکان‌گزینی این مراکز و نحوه پراکنش آن‌ها باید متناسب با تراکم جمعیت صورت پذیرد. - **شاخص دسترسی و فاصله :** دسترسی راحت و آسان به این مراکز عبارت از میسر بودن عمل رسیدن به بازار از طریق تسهیلات و شیوه‌های گوناگون حمل‌ونقل و دسترسی مطلوب آن است. قابلیت دسترسی و فاصله تا بازار، متأثر از عوامل مختلفی ازجمله مسافت سواره، مسافت قابل پیاده‌روی، ترافیک محدوده، انواع وسایل نقلیه در دسترس، راه‌ها و مسیرهای مختلف می‌باشند. - **شاخص تقاضا برای خدمات مرکز(حوزه نفوذ و پوشش):** فلسفه وجودی مراکز عرضه محصولات، فرآورده‌های کشاورزی و مایحتاج عمومی ، تقاضای ساکنین محله می‌باشد و مهم‌ترین عاملی که شهروندان را به مراکز عرضه محله از سراسر شهر می‌کشاند، عامل تقاضا بوده که از نوع تقاضای ضروری می‌باشد.حداقل شعاع دسترسی برای بازار و بازارچه‌های محلی حدود ۵۰۰ متر معادل ۵ دقیقه پیاده‌روی می‌باشد. - **شاخص ارزیابی رقبای داخلی و خارجی:** این شاخص شامل فاصله با میادین و بازارهای سازمانی هم‌جوار، پراکندگی و وسعت فروشگاه‌های زنجیره‌ای و تخفیفی محدوده زمین ، قیمت خرده‌فروشی واحدهای صنفی با فعالیت‌های مشابه در محدوده زمین و میزان فروش در میادین و بازارهای سازمانی نزدیک به زمین می‌باشد. - **شاخص دسترسی به امکانات و زیرساخت‌ها:** پیش‌بینی و تدارک فضای کافی برای پارکینگ وسایل نقلیه و دیگر زیرساخت‌ها و خدمات جانبی از عوامل تأثیرگذار برجذب مشتری و خدمات‌رسانی مطلوب‌تر و موفقیت فعالیت بازار محسوب می‌شود. این شاخص شامل: امکان دسترسی زمین به امکانات، تأسیسات و خدمات جانبی از قبیل پارکینگ اعم از پیرامونی و یا اختصاصی، سرویس‌های بهداشتی عمومی و... می‌باشد. - **شاخص سازگاری و ناسازگاری فعالیت‌های هم‌جوار:** یکی از شاخص‌های مهم در مکان‌یابی، سازگاری موجود بین فعالیت‌های شهری است. ارزیابی فعالیت‌های مختلف شهری به‌منظور اطمینان خاطر از استقرار منطقی آن‌ها و رعایت تناسب لازم است. ازنظر برنامه‌ریزی شهری، کاربری‌هایی که در حوزه نفوذ یکدیگر قرار می‌گیرند باید ازنظر سنخیت و هم‌خوانی فعالیت با یکدیگر منطبق باشند و باعث مزاحمت و مانع انجام فعالیت یکدیگر نشوند. اولویت سازگاری مراکز عرضه با واحدهای مسکونی تحت پوشش، فضای سبز، مراکز تجاری، تفریحی، ورزشی، بهداشتی و خدمات محله‌ای می‌باشد. - **شاخص امکان توسعه فیزیکی:** انتخاب زمین جهت احداث مراکز عرضه باید به‌گونه‌ای باشد که امکان توسعه و گسترش آن‌ها را در آینده فراهم کند به‌عبارت‌دیگر امکان پیش‌بینی فضای ذخیره برای گسترش آتی این مراکز مقدور باشد بدیهی است این شاخص صرفاً برای مراکز با سازه دائمی و با فعالیت متناسب می‌باشد. - **شاخص زیست‌محیطی:** این شاخص شامل بررسی عوامل زیست‌محیطی در محدوده زمین موردبررسی می‌باشد. - **شاخص مربوط به مکان(موضع):** این شاخص شامل بررسی موقعیت توپوگرافی، شیب زمین ، جنس و ترکیبات خاک و ... می‌باشد. **ماده۶: مکان‌یابی و انتخاب زمین جهت ایجاد و راه‌اندازی مراکز عرضه** **الف**-کمیته مکان‌یابی متشکل از نمایندگان واحدهای مرتبط در شهرداری‌های دارای سازمان و یا ادارات مربوطه در شهرداری‌های فاقد سازمان به‌منظور بررسی و ارزیابی درخصوص زمین‌های دارای پتانسیل ایجاد مراکز عرضه تشکیل خواهد شد. **ب**– زمین‌های قابل معرفی و یا شناسایی‌شده توسط شهرداری/ سازمان به یکی از روش‌های ذیل فراهم می‌گردد: ۱- زمین‌های تحت اختیار شهرداری/ سازمان که قابلیت اجرای پروژه را بر اساس نتیجه ارزیابی کمیته مکان‌یابی دارند. ۲- زمین‌ها و املاک قابل‌ارائه از سوی مراجع ذی‌صلاح ازجمله وزارت جهاد کشاورزی، وزارت راه و شهرسازی و یا دیگر نهادها، دستگاه‌ها و سازمان‌های مربوطه که قابلیت اجرای پروژه را بر اساس نتیجه ارزیابی کمیته مکان‌یابی دارند. ۳- زمین‌های معرفی‌شده از سوی متقاضیان حقیقی و حقوقی بخش خصوصی و تعاونی که متقاضی مشارکت با شهرداری/ سازمان می‌باشند که به لحاظ شاخص‌ها و ارزیابی‌ها، امتیاز لازم را کسب نموده و اجرای پروژه راه‌اندازی مرکز عرضه مورد تائید شهرداری قرارگرفته باشد. **تبصره :** پس از انجام ارزیابی از سوی کمیته مکان‌یابی، چنانچه هر یک از زمین‌های یادشده امتیاز موردنیاز را در انجام ارزیابی و بررسی‌های کمیته مکان‌یابی مطابق شاخص‌ها و عوامل اثرگذار تعیین‌شده (بر اساس ماده ۵ این شیوه‌نامه) کسب و مورد تأیید قرار گیرد، مقدمات تحویل زمین صورت خواهد پذیرفت. **ماده۷: طراحی، اجرا و ساخت مراکز عرضه** **الف – طراحی و سطح اجرا:** پروژه‌های احداث مراکز عرضه محصولات و فرآورده‌های کشاورزی، ارزاق و مایحتاج عمومی در سه سطح به شرح ذیل و مطابق جدول فعالیت‌های مندرج در ماده۸ این شیوه‌نامه قابل‌اجرا می‌باشد: ۱. میدان عرضه منطقه‌ای ۲. بازار عرضه ۳. بازارچه(بازار محله‌ای) عرضه **ب– نحوه تأمین منابع مالی و فیزیکی جهت ساخت مراکز:** ۱. **از طریق منابع مالی شهرداری:** کلیه هزینه کرد ساخت از طریق منابع مالی شهرداری/ سازمان تأمین می‌شود. ۲. **از طریق جلب مشارکت:** ساخت با تأمین منابع بهویژه منابع فیزیکی نظیر ملک و زمین از طرف مشارکت‌کننده برای ایجاد مرکز بر اساس طرح و نقشه مورد تائید شهرداری/ سازمان و یا تأمین منابع مالی جهت ساخت مرکز که پس از اتمام پروژه کلیه هزینه‌های ساخت مورد تائید شهرداری/ سازمان به‌عنوان آورده مشارکت‌کننده موردمحاسبه قرار می‌گیرد(نحوه و روش مشارکت و جزئیات انجام آن بر اساس شیوه‌نامه ابلاغی طی نامه شماره۵۶۰۸۴ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۵ سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور می‌باشد). ماده ۸ : فعالیت‌های متداول عمومی در مراکز عرضه جدول شماره ۱- دسته‌بندی فعالیت و گروه‌های محصولی گروه فعالیت | فعالیت‌های اصلی | فعالیت‌های فرعی (تکمیلی و جانبی) گروه محصولات باغی زراعی | میوه‌جات | محصولات ارگانیک گروه محصولات باغی زراعی | سبزیجات برگی و غیر برگی | سبزی پاک گروه محصولات باغی زراعی | سبزیجات برگی | انواع برنج داخلی گروه محصولات باغی زراعی | سبزیجات غیر برگی | قارچ خوراکی و انواع جوانه‌ها گروه محصولات باغی زراعی | سبزیجات غیر برگی | انواع خرما گروه محصولات و فرآورده‌های پروتئینی | مرغ و تخم‌مرغ | محصولات پروتئینی و مواد غذایی آماده طبخ گروه محصولات و فرآورده‌های پروتئینی | انواع گوشت قرمز | محصولات پروتئینی و مواد غذایی آماده طبخ گروه محصولات و فرآورده‌های پروتئینی | انواع آبزیان | محصولات پروتئینی و مواد غذایی آماده طبخ گروه محصولات و فرآورده‌های پروتئینی | فرآورده‌های گوشتی | محصولات پروتئینی و مواد غذایی آماده طبخ گروه محصولات فرآوری شده (غیر پروتئینی و لبنی) | کالاهای اساسی | انواع گیاهان دارویی، دمنوش‌ها، عرقیات گیاهی، ادویه‌جات و... گروه محصولات فرآوری شده (غیر پروتئینی و لبنی) | انواع عسل، چای و خرمای بسته‌بندی | سوغات خوراکی شهرستان گروه محصولات فرآوری شده (غیر پروتئینی و لبنی) | انواع حبوبات و غلات | بیسکوئیت– ویفر– کیک– کلوچه– شکلات– تافی– آب‌نبات– آدامس– چیپس– انواع پفک– انواع اسنک و فرآورده‌های حجیم‌شده غلات– انواع پودر شربت فوری– ژله و دسر بسته‌بندی– انواع غذاهای آماده از غلات و... گروه محصولات فرآوری شده (غیر پروتئینی و لبنی) | انواع آجیل و خشکبار | سلولزی، آرایشی، شوینده و بهداشتی گروه محصولات فرآوری شده (غیر پروتئینی و لبنی) | انواع آجیل و خشکبار | انواع کمپوت– کنسرو– مربا– ترشی– شور– آبلیمو– آبغوره– سرکه– سس– رب و... گروه محصولات و فرآورده‌های لبنی | انواع محصولات و فرآورده‌های لبنی | – جدول شماره ۲- حداقل فعالیت‌های قابل‌اجرا در سطوح مختلف مراکز عرضه | مقیاس مرکز | حداقل فعالیت الزامی | |---|---| | میدان عرضه منطقه‌ای | فعالیت‌های اصلی از گروه محصولات باغی زراعی و پروتئینی و تعدادی از فعالیت‌های جانبی از گروه‌های : محصولات لبنی و محصولات و کالاهای فرآوری شده | | بازار عرضه | حداقل چهار فعالیت اصلی از گروه محصولات باغی زراعی و پروتئینی شامل : میوه‌جات ، سبزیجات برگی و غیر برگی ، مرغ و تخم‌مرغ ، گوشت قرمز و همچنین محصولات لبنی و حداقل دو فعالیت جانبی از گروه محصولات و کالاهای فرآوری شده با اولویت فعالیت‌های شوینده و بهداشتی، حبوبات و خشکبار | | بازارچه(بازار محله‌ای) عرضه | حداقل دارای دو فعالیت از چهار فعالیت اصلی از گروه‌های : محصولات باغی زراعی و محصولات و فرآورده‌های پروتئینی و لبنی | ماده ۹ : انواع سازه مراکز عرضه **سازه موقت:** هرگونه بنای غیراساسی که به‌صورت موقت با مصالح سبک و باقابلیت جمع‌آوری، جابجایی و انتقال ساخته می‌شود و دارای پایداری و استحکام لازم در مقابل بارهای وارده می‌باشد. **سازه دائم:** هرگونه بنای اساسی که مطابق مقررات ملی ساختمان و با توجه به موقعیت و شرایط ملک ساخته می‌شود و غیرقابل جابجایی و انتقال می‌باشد. جدول شماره۳- نوع سازه قابل‌اجرا در سطوح مختلف مراکز عرضه | نوع سازه | میدان منطقه‌ای | بازار | بازارچه(بازار محلی) | |---|---|---|---| | موقت | - | ✓ | ✓ | | دائم | ✓ | ✓ | ✓ | ماده ۱۰: مدیریت، نظارت و پشتیبانی ۱۰-۱- مدیریت، نظارت و بهره‌برداری از مراکز عرضه • نظارت روزانه بر فعالیت و عملکرد بهره‌برداران • نظارت‌های کیفی و بهداشتی • کنترل و نظارت‌های کمی • نظارت بر محصولات و کالاهای قابل‌عرضه (دارای مجوز عرضه) • نظارت بر اعمال و اجرای قیمت‌های مصوب • رسیدگی به شکایات، دریافت انتقادات و پیشنهادات و پاسخگویی به مراجعین (امور مشتریان) • اطلاع‌رسانی و افزایش آگاهی شهروندان نسبت به فعالیت مراکز (میادین ، بازارها و بازارچه‌ها) • نظارت و پایش عملکرد مراکز به‌صورت دوره‌ای ۱۰-۲- پشتیبانی، برنامه‌ریزی و تدارکات مراکز عرضه • تعیین فعالیت و لیست نیاز اماکن عرضه بر اساس کشش و نیاز هر مرکز و نیازمندی‌های مراجعین • نرخ‌گیری و نرخ‌گذاری محصولات • تهیه آمار و اطلاعات ورود و عرضه محصولات و مراجعین • واگذاری اماکن موجود در مراکز عرضه بر اساس لیست نیاز مربوطه • تعمیر و نگهداری مراکز عرضه (میادین ، بازارها و بازارچه‌ها) به‌صورت دوره‌ای • تدارک و تأمین ملزومات و مواد مصرفی موردنیاز • استفاده از ظرفیت فناوری‌های نوین به‌منظور خدمات‌رسانی مطلوب‌تر به شهروندان ماده ۱۱: این شیوه‌نامه در ۱۱ ماده و یک تبصره تنظیم‌شده و ملاک عمل شهرداری‌ها خواهد بود. همچنین حسب ضرورت، از سوی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور بازنگری و تکمیل خواهد شد.